Back to Top
Vrijdag 22 Nov
86376 users - nu online: 1486 people
86376 users - nu online: 1486 people login
VAN ONZE EDITORS
Share:





Historie & Politiek

Louis Crompton’s boek Homosexuality and Civilization is het resultaat van meer dan twee decennia onderzoek op het gebied van homogeschiedenis. De auteur is het meest bekend door zijn Byron and Greek Love (1985) en zijn ontdekking van de verhandelingen van Jeremy Bentham over wettelijke hervorming en homoseksualiteit. In zijn nieuwe boek richt hij zich op de westerse geschiedenis van de oude Grieken tot aan de Franse Revolutie en het bevat hoofdstukken over Judea, China en Japan, terwijl een alinea is gewijd aan liefde in het middeleeuwse Arabische Spanje.

door Gert Hekma - 23 december 2004

lengte: 12 min. Printervriendelijke Pagina  
Een belangrijke maar eenzijdige mondiale geschiedenis van homoseksualiteit

lengte: 12 minuten


In zijn voorwoord verklaart Crompton dat zijn onderzoek begon toen hij een reeks colleges over de geschiedenis van homoseksualiteit gaf. Hoewel tegenwoordig veel boeken over dit onderwerp beschikbaar zijn, hekelt hij nog steeds het gebrek aan belangstelling dat bestaat voor de vervolging van homoseksuelen, zowel mannen als vrouwen, vooral in de Christelijke wereld.

John Boswell deed feitelijk het tegenovergestelde en liet de tolerantie zien die Christenen in het eerste millennium toonden ten opzichte van homorelaties, en David Greenberg sloot het thema homovervolging expliciet uit in zijn verder reikende boek The Construction of Homosexuality (1989), dat ook andere niet-westerse culturen omvat en de geschiedenis vanaf 1800 behandelt. Voor hem was vervolging het resultaat van een bepaalde wijze van het construeren van gelijkgeslachtelijke praktijken. Crompton negeert de manieren waarop gelijkkgeslachtelijke verlangens cultureel zijn gevormd volledig, omdat hij een essentialist is. Zijn thema is de manier waarop verschillende beschavingen reageerden op mensen die homo, lesbisch of biseksueel zijn.

Christelijke verdoemenis

De structuur van het boek is tamelijk helder. De monotheïstische religies (Judaïsme,Christendom en Islam) veroordeelden homoseksuele praktijken, terwijl andere beschavingen die niet alleen accepteerden, maar zelfs propageerden en ophemelden. De “biseksuele” oude Grieken zijn natuurlijk het belangrijkste voorbeeld, terwijl de Romeinen dubbelstrijdig waren. De Chinese en Japanse geschiedenis is opgenomen om een ander tegenvoorbeeld voor de Christelijke veroordeling van mannenliefde te geven.

Maar het belangrijkste onderwerp is de religieuze afwijzing die begint met de joden en de Torah, en zich voortzet met Paulus van Tharsos, Philo van Alexandrië, Augustinus van Hippo, Johannes Chysostomos van Antiochië, de keizers Constantinus en Justinianus (de eerste die sodomieten executeerde), Petrus Damianus, Thomas van Aquino en vele andere, minder belangrijke figuren. Dit zijn in hoge mate de slechterikken in de geschiedenis van homoseksualiteit, die verantwoordelijk worden gemaakt voor de vervolging van homo’s en lesbiennes (en desondanks “heiligen” worden genoemd). Crompton zegt daarom dat Chysostomos “op uitzonderlijke wijze bijdroeg aan de ontwikkeling van homofobie.”



bijschrift ill - De vernietiging van Sodom. Mozaïek in de kathedraal van Monreale, Sicilië, twaalfde eeuw

De belangrijkste homovervolgingen in West-Europa begonnen echter toen deze mannen, met uitzondering van Thomas van Aquino, al lang dood waren. Ze begonnen in de twaalfde eeuw toen de eerste wetten tegen sodomie en onnatuurlijke geslachtsgemeenschap werden ingevoerd, en in de dertiende eeuw toen de brandstapels waarop de zondaren werden verbrand wijd verbreid waren. De schande van de aanwezigheid in 1120 van de eerste wetten tegen sodomie in de Middeleeuwen gaat naar het verafgelegen Nablus in Palestina, dat was bezet door kruisvaarders die volgens Crompton drie zorgen hadden: de gangbaarheid van gelijkgeslachtelijke relaties bij de Normandiërs (hij legt niet uit wie deze mannen waren of wat ze deden), de vrees dat de kruisvaarders islamitische zonden zouden navolgen, en het gebrek aan christelijke vrouwen.

Voor zover wij weten vonden de eerste executies van sodomieten in 1277 in Bazel plaats, in 1290 in Navarra en in 1292 in Gent. Het verbranden van sodomieten verspreidde zich dus in korte tijd als een epidemie over Europa. De meeste leden van de Franse afdeling van de Orde van de Tempel van Salomo, die in 1119 in Palestina was gesticht kort voordat de eerste sodomiewet in Nablus werd aangenomen, werden in 1307 gearresteerd en van sodomie beschuldigd. Dit was kort nadat de Tempeliers uit het “Heilige Land” waren verjaagd. Hun Grootmeester Jacques de Molay werd in 1314 geëxecuteerd en vele anderen bezweken onder martelingen. Het doel van de Franse koning Philips de Schone, die de vervolging begon, was, volgens Crompton, het in bezit krijgen van hun immense bezittingen. Deze manier van verklaring staat centraal in zijn analyses.

De vervolging van sodomie lijkt voor hem kwestie van hebzucht te zijn, aangezien de beschuldigers de rijkdommen van hun slachtoffers konden confisqueren. Hij toont weinig begrip voor het belang van de religieuze gevoelens die een afschuw voor de zonde van sodomie opriepen, noch kan hij uit de voeten met de afkeuring die kerk, maatschappij en personen mogelijk hebben gevoeld voor gelijkgeslachtelijke praktijken.

Hooggeplaatste personen

Het is niet erg lonend het ontstaan van homofobie toe te schrijven aan personen of aan inhaligheid. Daarom voegt Crompton vervolgens het argument toe dat christenen hun afwijzing van de “zonden” van het klassieke Rome gebruikten om zichzelf van hun “verdorven” omgeving te onderscheiden zoals ze dat later met de Arabieren deden. Boswell schreef de opkomst van anti-sodomitische uitingen toe aan de Middeleeuwse verstedelijking, terwijl Greenberg voor een latere periode de opkomst van een bureaucratische mentaliteit aanwees. Crompton is geen socioloog, maar een literatuurhistoricus wiens focus erg vaak op personen, en niet op groepen, beroepen of maatschappelijke omstandigheden is gericht.

Hij geeft veel meer informatie over beroemde homoseksuele koningen, prinsen, generaals en kunstenaars, dan over niet-zo-edele homoseksuelen die alleen zichtbaar worden als ze het liefdesobject van een hooggeplaatst persoon zijn. Crompton is te traditioneel met zijn sterke interesse voor royalty. Die veroorzaakt voor de Europese landen een vreemde dichotomie van prinsen en schilders die bijna nooit werden vervolgd en soms zelfs plezierige homolevens konden leiden maar toch alle aandacht van de historicus krijgen, terwijl de homo’s uit de lagere klassen, die de christelijke “homofobie” aan den lijve ondervonden, mensen zonder gezichten en verlangens blijven.

Deze tweestrijdigheid is ook vreemd omdat Crompton niet uitlegt hoe deze zichtbare homoseksualiteit van de koningen zich verhield tot de verachting die christenen voor sodomie voelden. Een gelijksoortige vreemde ambivalentie doet zich voor bij zijn beoordeling van de christelijke kerken die veel goeds hebben gedaan voor de armen en ook voor de kunsten, zoals hij op verschillende plaatsen erkent, maar die zo wreed ten opzichte van sodomieten zijn geweest. De lezer krijgt de indruk dat deze ambivalentie is bedoeld om zijn christelijke tijdgenoten niet af te schrikken.



bijschrift ill - Tempelier die een geestelijke kust. Illustratie in manuscript ‘Les Voeux de Paon,’ circa 1350

Crompton heeft een sterke voorkeur voor personen met wie zijn publiek zich kan identificeren. Daarom heeft hij dus weinig belangstelling voor de markies de Sade, ondanks het feit dat deze edelman de eerste verdediging van de pederastie in de moderne geschiedenis schreef en vanwege sodomie ter dood werd veroordeeld. Maar deze zoektocht naar homoseksuele identificatiemodellen heeft weinig van doen met geschiedenis en ik weet zeker dat lezende nichten meer zijn geïnteresseerd in de radicale Sade en zijn werk dan in al die respectabele koningen die niets deden om de wetten tegen sodomie te veranderen. Het aanzien van Henri III van Frankrijk, Frederik II van Pruisen, of Willem III van Oranje is verre van smetteloos als het om gelijkgeslachtelijke verlangens gaat, terwijl Sade niet alleen een belangrijke verdediger van de sodomie en een seksuele radicaal was, maar ook een belangrijk schrijver en filosoof.

Crompton kan niet overweg met de omstandigheid dat Sade in zijn literaire werk ook lust, moord en prostitutie (zowel door mannen als vrouwen, en niet alleen door vrouwen zoals de schrijver doet voorkomen) verdedigt. Hij vertegenwoordigt met zijn literaire werken een overtreffende trap van “queer”, maar de cultuurhistoricus Crompton is niet in staat in het geval Sade een onderscheid te maken tussen diens persoonlijke houding en wat diens personages verdedigen in zijn gepassioneerde en vaak ironische geschriften.

Identiteiten

Crompton is een ouderwetse essentialist. Hij gelooft dat alle culturen hun homoseksuelen hadden, en dat de woorden dan misschien anders waren maar dat de identiteiten daarentegen hetzelfde waren. Voor hem is het belangrijkste verschil of ze werden gediscrimineerd en vervolgd of niet. Dat de meeste vrije mannen zich aan homoseksuelen praktijken overgaven, zoals in het vijftiende-eeuwse Florence, maakt voor Crompton geen verschil.

Het merendeel van deze mannen was niet homoseksueel, maar heteroseksueel. Slechts een kleine minderheid van al deze mannen had een homoseksuele identiteit waarbij ze levenslange relaties met andere mannen aangingen of gedrag van de andere sekse vertoonden. Maar waarom al die heteroseksuelen zich inlieten met homoseks blijft volledig onduidelijk in zijn studie. Op een gegeven ogenblik schrijft hij over de mannen van het klassieke Griekenland dat ze biseksueel waren. Zou biseksualiteit een optie kunnen zijn voor alle mannen, toen en misschien ook nu?

Als een Parijse auteur in de achttiende eeuw schrijft dat ongeveer veertig procent van de plaatselijke mannelijke bevolking is opgenomen in de lijsten met pederasten van de politie, zegt Crompton dat dit onmogelijk is, omdat het ver uitgaat boven de gestandaardiseerde vijf of tien procent van de mannelijke bevolking die homo zou moeten zijn. Alsof de Parijse mannen niet het eerdere voorbeeld van Athene en Florence hadden kunnen volgen.

Belangstelling voor jongens

Deze universalisering van homoseksualiteit is niet betrouwbaar, en maakt homogeschiedenis bovendien tamelijk saai. De inspanningen die de meeste geschiedschrijvers over gelijkgeslachtelijke praktijken zich hebben getroost bij het zichtbaar maken van de verscheidenheid aan persoonlijke invulling en maatschappelijke context van deze praktijken leveren een veel rijkere en interessantere geschiedenis op. Hoewel Crompton zich er goed van bewust is dat de meeste oude Grieken niet eenvoudig homoseksuelen waren, maar pedofielen, maakt hij geen onderscheid tussen beide noch tussen deze en relaties waarbij één van de mannen de rol van vrouw vervulde.

Bij zijn behandeling van Japan worden de liefde van de Samoerai voor jongens en die van handelaars voor zich als vrouw identificerende jonge mannen hetzelfde fenomeen. Het is opmerkelijk dat de Amerikaanse historicus Crompton pedofiele verhoudingen onder homoseksualiteit laat vallen, terwijl Amerikaanse homogroeperingen hun best doen de relatie tussen beide te ontkennen. Zijn zienswijze sluit vragen over historische veranderingen in de denkbeelden en praktijken van gelijkgeslachtelijke verlangens uit.

Waarom hebben hedendaagse westerse mannen de belangstelling voor jongens verloren, die in het verleden werd gevoeld? Waarom ontkennen de meeste mannen die seks hebben met transseksuele en transgender mannen dat ze homoseksueel zijn? Hoe is het mogelijk dat moslims in de Middeleeuwen zo tolerant waren ten opzichte van pederastie terwijl hun religie even homofoob is als het christendom, en waarom zijn de rollen nu omgedraaid in zoverre dat christenen minder homofoob zijn geworden en moslims juist meer?



bijschrift ill - David en Jonathan, David en Saul (onder); allegorische verbeeldingen van ‘Vriendschap’ en ‘Haat’. Illustratie in manuscript ‘La somme le roy, circa 1300

Er zijn zoveel belangrijke vraagstukken die Crompton zou moeten behandelen, maar zijn categorieën zijn zo onbuigzaam en onveranderbaar die ze geen mogelijkheden bieden voor veel ambivalentie of verwarring. Hij gebruikt de bestaande literatuur om zijn verhaal te vertellen; hij houdt zich niet bezig met concurrerende gezichtspunten of complexe situaties. Gezien zijn doelstelling een overzicht van homoseksuele onderdrukking te geven is dit begrijpelijk, maar specialisten zullen hier minder van gediend zijn.

Lesbische liefde

Lesbiennes zijn onderdeel van dit boek “al was het maar om te laten zien dat ze leden onder dezelfde religieuze beschimping, strenge wetten en maatschappelijke uitstoting als homoseksuele mannen.” Maar zij kregen geen gelijkwaardige plaats aangezien het grootste deel van het boek over homomannen gaat, wat past bij de huidige stand van historische kennis. Dat mannen en vrouwen een heel erg verschillende geschiedenis hebben, zeker in de westerse wereld, gezien de verschillende posities die ze innemen met betrekking tot het huishouden, seksualiteit, politiek of militaire ondernemingen, kan Crompton niet schelen.

Dat het merendeel van zijn lesbische voorbeelden in feite vrouwen in mannenkleren betreft, maakt voor hem geen verschil. De wereld van vrouwenliefde zoals die is beschreven door Lillian Faderman en anderen is dan wel iets anders dan lesbische seks of travestie, maar krijgt toch een plaats in dit boek, zonder echter veel aandacht voor de verschillen, zelfs ten opzichte van zijn gegeneraliseerde mannenlijke homoseksualiteit. De meeste geschiedschrijvers van homoseksualiteit bij vrouwen accepteren tegenwoordig volmondig dat met sodomie van mannen en tribadisme van vrouwen heel verschillend werd omgegaan, maar Crompton houdt vast aan zijn sekseneutrale positie die de historische waarheid niet weerspiegelt en die enige analyse van de rol die sekse speelt uitsluit.

Het navrante feit dat heel veel sodomieten op brandstapels werden terecht gesteld of op andere manieren werden gemarteld en geëxecuteerd terwijl heel weinig tribades datzelfde lot ondergingen, zou een historicus moeten aanmoedigen om na te denken over verschillen, en niet de politiek correcte bewering laten doen dat mannen en vrouwen gelijkelijk onder de sodomiewetten hebben geleden.

Een ander vreemd element is het gebruik van het begrip beschaving. Aangezien Crompton zich heeft beperkt tot joodse, Europese, Chinese, Japanse en Arabische culturen, krijgt men de indruk dat andere culturen onbeschaafd of primitief zijn. Het is verbazingwekkend en teleurstellend dat deze andere culturen - die vaak positiever staan tegenover gelijkgeslachtelijke handelingen dan de Europese - buiten de beschaving worden geplaatst terwijl de “homofobe” christenen in het middelpunt zijn gezet. Dit doet je verlangen naar een nieuwe primitiviteit en stamcultuur die de beschaving voorbij is.



bijschrift ill - Stadhouder-koning Willem III, geschilderd door Sir Godfrey Keller, late achttiende eeuw

Het is prettig dat dit boek zo rijk en goed is geïllustreerd, maar het is spijtig dat veel van deze illustraties geen goede bijschriften hebben. Er zijn vele afbeeldingen van Japanse liefdesscènes, maar alleen voor de expert is het duidelijk wat deze figuren verhelderen. Crompton helpt zijn lezers niet deze afbeeldingen beter te begrijpen. Er zijn verschillende afbeeldingen van executies, maar slechts in een paar gevallen legt de schrijver uit wat wordt getoond. Soms blijft het onduidelijk of de illustratie sodomieten of andere criminelen laat zien. En natuurlijk is het prettig dat dit boek een aantal sexy schilderijen van aantrekkelijke jonge mannen bevat, maar als het gewoon mannen zijn die door een “homoseksuele” schilder zijn vastgelegd, dan voegt dit weinig toen aan ons begrip van homokunstgeschiedenis.

Tot slot

Louis Crompton heeft een belangrijk boek geschreven dat rijk aan informatie is, maar ook veel gebreken heeft. Laat ik tot slot de kwaliteiten naar voren halen. Wie deze geschiedenissen nog niet kent, krijgt een interessant, betrouwbaar en goed geschreven overzicht. Het wordt niet onderbouwd door “queer” theorie, zelfs niet door sociaal constructionisme, maar het blijft goede ouderwetse culturele geschiedenis. Natuurlijk is het gemakkelijk zo’n veelomvattend werk te bekritiseren, maar het is belangrijk dat Crompton het heeft geschreven.
Misschien is het verstandiger een dergelijke wereldgeschiedenis door een team specialisten te laten maken. Dat is de benadering van de verschillende homo-encyclopedieën, maar die missen vaak een centrale richtlijn of een overkoepelend perspectief.

Bovendien zal elke lezer van dit boek details tegenkomen die hij of zij niet kende. Ik las bijvoorbeeld voor het eerst over de Nederlands/Duitse Anachasis Cloots, de eerste politicus die zich in 1790 publiekelijk uitsprak tegen de sodomiewetgeving. Hij deed dit in een beroemde toespraak in de Franse Nationale Assemblee, kort na de Revolutie van 1789, als “Woordvoerder van het Menselijke Ras” die zesendertig buitenlandse naties in dit politieke lichaam vertegenwoordigde. Vanwege dit soort bekoorlijke en waardevolle informatie verdient Crompton’s boek zeker een plaats op de boekenplank van iedereen die zich voor homogeschiedenis interesseert.



Louis Crompton, Homosexuality and Civilization, Cambridge Ma & London: Harvard University Press, 2003, 623 blz., ill., $ 35,00





Commentaar:
Re: Een belangrijke maar eenzijdige mondiale geschiedenis van homoseksualiteit-


Reactie van Roalnd Bergeys dd. 02 januari 2008
Zou u me meer kunnen laten weten over de houding van de Franse overheid in de achttiende eeuw (tussen 1730 en 1780) omtrent homo's? Welke benadering, straf stond op homosexualiteit?











GERELATEERDMEER VAN GERT HEKMAMEEST GELEZEN VAN GERT HEKMA

Een belangrijke maar eenzijdige mondiale geschiedenis van homoseksualiteit

Gert Hekma, in Historie & Politiek op 26 december 2019
Reageren? Jouw reactie:

Je naam:
Email (wordt niet getoond):
min. 15 karakters, geen links of html svp




















bottom image




Entire © & ® 1995/2019 Gay International Press & Stichting G Media, Amsterdam. All rights reserved.
Gay News ® is een geregistreerde merknaam. © artikelen Gay News; duplicatie niet toegestaan. Opname uitsluitend na schriftelijke toestemming van uitgever, met verplichte bronvermelding gaynews.nl. Door derden overgenomen artikelen worden in rekening gebracht, en zo nodig geincasseerd. Gay News ISSN: 2214-7640, ISBN 8717953072009. Gay News op Wikipedia.
Volg Gay News:
Twitter Issuu
RSS RSS Editors
zelfstandige Escortboys

CMI
Neem contact op
Abonneren
Adverteren






© 1995/2019 Gay News ®, GIP/ St. G Media