Back to Top
Zondag 20 Oct
86366 users - nu online: 1306 people
86366 users - nu online: 1306 people login
VAN ONZE EDITORS
Share:





Historie & Politiek

Op 28 juni 1969 deed de politie een inval in de homobar Stonewall Inn. Dat deden ze vaker en terwijl de bezoekers zich er meestal bij neerlegden, kwamen ze die avond in verzet tegen de agenten. Dat was het begin van een paar dagen durende, gewelddadige rellen die velen zien als het begin van de strijd voor homorechten.

door Gert Hekma - 21 september 2019

lengte: 9 min. Printervriendelijke Pagina  
Stonewall vijftig jaar


This article is also available in English
lengte: 9 minuten


2019, 50 jaar Stonewall, NY
Er waren eerder zulke incidenten geweest, vooral in Californië, en er waren homo’s en lesbo’s van de Mattachine Society en de Daughters of Bilitis, die zich tegen de repressie door staat en politie weerden. Want ze werden ontslagen omdat ze homoseksueel waren, gearresteerd in bars en op publieke ontmoetingsplaatsen, mochten niet bediend worden in café’s en artsen verklaarden ze ziek. Homo’s waren vaak getroebleerd vanwege hun ongewenste seksuele voorkeur en leden wel aan wat nu zelfhaat wordt genoemd.

Zo schrijft Edmund White in The Stonewall Reader dat hij twintig jaar lang bij een “shrink” (psychiater) liep “to go straight” en dat deden meer mensen, zoals Martin Duberman die er zelfs een boek aan wijdde dat hij geen homo wilde zijn Cures (1991).

Over de gebeurtenissen indertijd rond de Stonewall Inn bestaat veel onduidelijkheid. Wie deden er mee, witte en/of zwarte homo’s, lesbo’s, travo’s? Waarschijnlijk meer jonge homo’s dan travo’s en lesbo’s, ze waren wit, Latino en zwart en niet keurig en niet oud. Hoewel er meer nichten dan potten of transen bij betrokken waren, lag de nadruk in New York bij de herdenking dit jaar meer bij de laatsten omdat de man-vrouw verhoudingen rechtgetrokken werden, wat weer tot historische scheve schaatsen leidde.

En wat waren de gevolgen van de rellen? Daar bestaat meer unanimiteit over: het was een beweging van homoseksueel (medisch) naar gay (cultureel en politiek), van in naar uit de kast, het was het begin van een nieuwe fase in de strijd voor homorechten: de afschaffing van anti-homo-wetten en -regelingen, een wereld die veranderde van “straight” naar “gay” en andere seksuele kleuren, een gevoel van seksuele vrijheid. Alle belemmeringen die voor homo’s en lesbo’s bestonden op het werk, in de familie, bij huisvesting, met vrienden, bij seksuele contacten, in wat ze schreven en lazen, verdwenen langzaam aan. Er ontstond een nieuwe wereld, zoals het nu weer anders wordt met meer aandacht voor gender-identiteiten dan voor seksuele kansen.

Het was een feest om bij de vijftigste herdenking van de Stonewall-rellen in New York te zijn.

Bij de vijfentwintigste verjaardag waren er één expo in de New York Public Library en een catalogus geweest, Becoming Visible: The Legacy of Stonewall (1998) door Molly McGarry en Fred Wasserman. Nu had je vele tentoonstellingen en boeken. Overal zag je regenbogen: vlaggen bij homo- en heterocafé’s en -restaurants, op huizen, bij bedrijven, op de metro, mensen zwaaiden ermee, gebouwen waren in regenboogkleuren verlicht. Er werd gespeculeerd over hoeveel miljoen mensen ervoor naar New York waren gekomen, twee, drie, vier of meer? De parade die over de grote avenues liep duurde in ieder geval minstens tien uur. De Gay Krant schat dat er 150.000 mensen meeliepen en miljoenen toeschouwers waren.

De foto die de activist meedraagt is van activist Harry Hay, die in 1950 in LA de eerste na-oorlogse homogroepering oprichtteEr waren overigens meer parades: in Queens, de Bronx, Brooklyn, op Staten Island; er waren eerder een potten-, trans- en radicale parade met vrouwen voor abortus, gays against guns, anderen voor meer cultuur en beter seks- en gender onderwijs, mensen die protesteerden tegen het scheiden van ouders en kinderen bij immigratie. Bij de linkse en queer activisten waren luide muziek, reclame en grote bedrijven niet toegestaan.
 
De boeken en exposities in de New Yorkse musea waren een prettige en leerzame ervaring. Het ging over de Stonewall als een revolutie en een strijd voor seksuele bevrijding en tegen dwang zoals agenten, dokters, dominees en ouders die oplegden over wat je al dan niet mocht doen. Het waren normen die homo’s zichzelf oplegden toen ze nog niet “gay” en zelfbewust waren. Deze revolutie van wat anderen afdwingen naar wat je er zelf van maakt is een diepgaande, die nog steeds niet voltooid is. Stonewall was een vernieuwing van ideeën en van woorden: “homosexuals” (te medisch) werden “gays,” “dykes,” “faggots,” “sissies,” zoals hier potten en flikkers.

publicatie ter gelegenheid van de 10e verjaardag van Stonewall in 1979 Het was als in de negentiende eeuw, toen sodomieten, pederasten en saffisten overstapten op nieuwe begrippen zoals homoseksueel, uranist of urning, seksueel geïnverteerd, dioning. Ze waren niet meer gedefinieerd door knapenliefde of anale voorkeuren, niet meer door Griekse en Christelijke modellen. Dat werd bij de aandacht voor Walt Whitman (tweehonderd jaar geleden geboren) nog explicieter. Hij gebruikte woorden als “male adhesiveness” (aantrekking tot het mannelijke) of ook “boy lover.”

Ze toonden op een tentoonstelling zijn briefwisseling met John Addington Symonds, die hem in 1890 voorzichtig vroeg over het homo-gehalte van zijn gedichten, wat Whitman, die andere woorden gebruikte, scherp ontkende: zo’n morbide uitleg wees hij scherp af en hij zei dat hij zes kinderen had (maar dat was geen bewijs, dat kon Symonds ook zeggen, die had er vier...). Van die zes is overigens nooit een spoor gevonden.

Hoewel het een World Pride heette en iedereen zo ongeveer geloofde in het voorbeeld dat de Stonewall-opstand stelde voor de homorechtenbeweging elders, was er vrijwel nergens in New York aandacht voor andere bewegingen: niet voor Duitsland, dat ruim voor de Verenigde Staten een homobeweging had, Nederland, dat een dozijn jaren voorliep op de VS met het homohuwelijk, of andere landen die meer betekenden voor transen. Er was een kleine expo op de Bowery bij China Town over Taiwan waar ze nu ook homorechten en -huwelijk hebben bevochten, anders dan in China. Er was zelfs een potsierlijk boek The Book of Pride: LGBTQ Heroes Who Changed the World door Mason Funk (HarperOne), waarin alleen Amerikanen staan – meest mensen van wie ik nooit had gehoord: geen Socrates of Plato, geen Sade, Wilde, Kavafis, Gide of Proust, geen Ulrichs of Hirschfeld, geen Simone de Beauvoir of Foucault.

Keith Haring ter gelegenheid van Stonewalls 20e verjaardagHet was niet alleen een vraag van de Verenigde Staten tegen de wereld, het was er ook een van het Westen (Californië) tegen New York in het Oosten. Er waren eerder rellen en gedonder bij nichtenkroegen geweest aan de andere kant van het land. De eerste homobewegingen, Mattachine Society (opgericht door Harry Hay (1912-2002) in 1950 in Los Angeles) en de lesbische Daughters of Bilitis (DOB, San Francisco 1955) waren opgericht in Californië. De Society for Human Rights (Chicago, 1923) was opgericht door Henry Gerber, een Duitse immigrant die door Hirschfeld’s Duitse voorbeeld was geïnspireerd.

Ze gaven allemaal homobladen uit, Gerber Friendship and Freedom, de Mattachine een gelijknamige review en later, op suggestie van Jim Kepner, One Magazine (1953) en de oprichtsters van DOB Del Martin (1921-2008) en Phyllis Lyon (*1924) The Ladder. Het was een vraag waarom Stonewall-rellen zo belangrijk werden hoewel die later waren en er weinig aandacht bestond voor wat er in het Oosten gebeurde. Het antwoord: omdat de nieuwsmedia in New York zaten en niet elders. Daarom hadden ze ook weinig oog voor wat er elders in de wereld gebeurde.

Een andere vraag was hoe de gebeurtenissen te benoemen: waren het “riots” (rellen), was het een opstand of revolutie? “Riots” suggereert een lelijke kant van de gebeurtenissen, met revolutie dacht men al snel aan burgerrechten, de Franse revolutie en de bestorming van de Bastille in 1789, al sloeg men daarbij de rol van de veroordeelde sodomiet D.A.F. de Sade, die het vanuit de Bastille opnam voor de burgers en schreef over homorechten, geheel over.

Gevel van het Leslie Lohman museum of Gay and Lesbian Art in NY
De vergelijking met de onrust onder Afrikaanse Amerikanen (Black Power), onder vrouwen, onder studenten (SDS, Students for a Democratic Society) en met acties tegen de oorlog in Vietnam was meer op zijn plaats: allemaal gewelddadig en harde optredens van de politie, waarbij soms doden vielen. Bij de homorellen vielen bij mijn weten minder doden, maar een seksuele revolutie was het zeker wel door de veranderingen die plaatsvonden op het gebied van seks en gender. En sterven niet nog steeds holebi’s en transen door moorden op cruiseplekken, in families, in gevangenissen en elders, zoals Harvey Milk in de politiek, of door zelfmoord?

3 juli 1969 (artikel nu herdrukt in de The Stonewall Reader)Interessant is een vergelijking qua leiders van homo-, studenten-, vrouwen- en zwarte beweging. De laatsten kennen we bij naam (Martin Luther King, Malcolm X, Stokely Carmichael, Angela Davis; Shulamith Firestone, Susan Sontag, Jill Johnston en in Nederland Joke Smit, Hedy d’Ancona en Anja Meulenbelt; Rudi Dutschke en Daniël Cohn-Bendit en hier Ton Regtien of provo Roel van Duijn). De homo-activisten waren niet zulke bekende politieke dieren, misschien Harvey Milk, Harry Hay of Larry Kramer, maar eerder kunstenaars en schrijvers zoals Mapplethorpe, Keith Haring, Wojnarowicz, Edmund White of Andrew Holleran. En waren hier misschien de ambivalente Gerard Reve en Frans Kellendonk of de keurige Nico Engelschman / Bob Angelo en Benno Premsela sterren van de gouden jaren zestig? Of eerder de recht-voor-je-raap potten Blaman, Burnier of Grewel?

1969 was een belangrijk jaar, zeker voor de Verenigde Staten, en het is terecht dat het ruim wordt gevierd, maar het is een stap in de Amerikaanse geschiedenis waar er toen al lang homobewegingen waren en de nationale dichter de mannelijke liefde al een eeuw eerder had bezongen. En het doet te weinig recht aan wat er in Europa eerder gebeurde, zoals het afschaffen van wetten tegen sodomie, wat met een vertraging van tweehonderd jaar gebeurde in de Verenigde Staten (niet 1791 zoals in Frankrijk, maar 2003).

Het was een succes dat deze antihomowet afgeschaft werd van Frankrijk en Nederland tot de EU, de VS en India en dat die elders ter discussie kwam maar nog steeds niet verdween. In sommige landen willen ze zulke wetgeving weer invoeren, zoals in Rusland, Turkije en Brazilië. Hier en op andere plekken bestaan nog andere wetten die seksuele vrijheid in de weg staan, zoals verboden op openbare seks, op sekswerk of rond leeftijdsgrenzen, of zijn er beperkingen zoals op onderwijs over seks en gender.

Er bestaan veel vooroordelen waarvan niet alleen burgers maar ook politie en wetgevers last hebben en die het moeilijk maken om seksueel gedrag te vertonen dat men niet “normaal” vindt, van seks met dieren (die massaal vermoord worden voor de vleesindustrie maar seks, ho maar), met meerdere mensen, rond “scat” en kinky seks, enzovoorts. In Nederland is onderwijs over pedofilie, sadomasochisme en bestialiteit expliciet verboden, hoe interessant het ook zou kunnen zijn en hoe veel het zou leren over kinderen en seks of dat liefde en erotiek niet alleen plezier maar ook pijn zijn. Het woord pervers is uit de mode, maar de vooroordelen die erover bestaan blijven helaas levendig. Er worden rechten bevochten voor de HLBT’s, maar hoeveel andere mensen verdienen een beter en vrijer seksleven? Hoe inclusief zijn de mannen en vrouwen met wie het indertijd allemaal begon?

Lees The Stonewall Reader van de New York Public Library (samengesteld door Jason Baumann, voorwoord Edmund White; Penguin Books) of In Search of Stonewall: Best Essays uit The Gay & Lesbian Review, samenstelling Richard Scheider (G&LR Books), beide 2019.
En over de New Yorkse pieren, de seks en kunst in de verlaten loodsen en kantoren langs de Hudson: Pier Groups: Art and Sex Along the New York Waterfront door Jonathan Weinberg (Penn State University Press) met fraaie foto’s van Alvin Baltrop, Leonard Fink, David Wojnarowicz, Arthur Tress, Peter Hujar, Andreas Sterzing en anderen.


Foto's Mattias Duyves













GERELATEERDMEER VAN GERT HEKMAMEEST GELEZEN VAN GERT HEKMA

Stonewall vijftig jaar

Gert Hekma, in Historie & Politiek op 21 september 2019
Reageren? Jouw reactie:

Je naam:
Email (wordt niet getoond):
min. 15 karakters, geen links of html svp




















bottom image




Entire © & ® 1995/2019 Gay International Press & Stichting G Media, Amsterdam. All rights reserved.
Gay News ® is een geregistreerde merknaam. © artikelen Gay News; duplicatie niet toegestaan. Opname uitsluitend na schriftelijke toestemming van uitgever, met verplichte bronvermelding gaynews.nl. Door derden overgenomen artikelen worden in rekening gebracht, en zo nodig geincasseerd. Gay News ISSN: 2214-7640, ISBN 8717953072009. Gay News op Wikipedia.
Volg Gay News:
Twitter Issuu
RSS RSS Editors
zelfstandige Escortboys

CMI
Neem contact op
Abonneren
Adverteren






© 1995/2019 Gay News ®, GIP/ St. G Media