Back to Top
Maandag 19 Aug
86349 users - nu online: 1283 people
86349 users - nu online: 1283 people login
VAN ONZE EDITORS
Share:





lengte: 8 min. Printervriendelijke Pagina  
Op de bres voor de mannenliefde III: toenemende zichtbaarheid


door Gert Hekma in Historie & Politiek , 29 mei 2019

This article is also available in English
lengte: 8 minuten


Misschien werd het homoleven in Europa iets levendiger in de jaren twintig, daarna werd het met Hitler en de nazi’s een stuk somberder toen moord regel werd. De Sovjet-Unie predikte in haar beginfase na 1917 misschien vooruitgang en rechtvaardigheid, maar dat hield direct op met de burgeroorlog en helemaal met de komst van de totalitaire Stalin, toen daar opnieuw anti-homowetten werden ingevoerd.

De Spaanse dichter en toneelschrijver Federico García Lorca, naar verluid vermoord door Franco
Mussolini stond in 1922 aan het hoofd van een coalitie met zijn fascisten, maar de andere partijen vlogen er al gauw uit. Voor homo’s was het niet zo erg als in Duitsland maar leuk was anders. Ook Spanje en Portugal kregen in de jaren dertig met Franco en Salazar rechtse regimes die koloniaal en homofoob waren. De Spaanse dichter Federico García Lorca was een vroeg slachtoffer van de Franquisten.

Standbeeld voor Federico Garcia Lorca, MadridTezelfdertijd waren er zedenschandalen onder koloniaal bestuur zoals in Indonesië. Daar trad de politie in 1937-1938 op basis van een lokale versie van het Nederlandse 248bis op tegen blanke 21+ mannen, die het met lokale minderjarigen deden. Ruim tweehonderd mannen werden opgepakt en tot gevangenisstraf veroordeeld of ontslagen en honderden jongens moesten “misbruikers” herkennen. Als dank kregen sommigen straf voor landloperij en anderen kwamen in opvoedingsgestichten terecht. Een resultaat van koloniale bemoeienissen was de introductie van Europese wetten in niet-Westerse landen, vooral Britse maar ook 248bis was nog lang wet en wordt nu “vernieuwd.” Een schande uit het verleden die voortleeft.

Na 1945 gloorde er misschien hoop voor de nazi-slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog maar Nico Engelschman, de nieuwe COC-voorzitter zei: voor de Nederlandse homo’s maakte de situatie van voor, tijdens en na de oorlog niet veel verschil: steeds beroerd. Voor hen kwam bevrijding pas na 1960 toen geleidelijk de meest repressieve ideeën geleidelijk werden opgeruimd, zoals rond masturbatie, reproductie, abortus, seks. Homoseks was binnen tien jaar minder een zonde, ziekte of misdrijf. Een geweldige omslag vond met de seksuele revolutie plaats in de jaren zestig maar zelfs nu is het geen vrijheid blijheid.


Kinsey’s grensverleggende onderzoek

Dr. Alfred C. KinseyWat er aan liberale seksuologie bestaan had in Europa, was daar na 1933 verdwenen en kwam na 1945 weer op aan de andere kant van de oceaan, in de Verenigde Staten. Na de Tweede Wereldoorlog werd Alfred Kinsey de grote naam van de seks. Hij was voor de oorlog gevraagd les over seks te geven aan de Indiana Universiteit in Bloomington en had ontdekt dat er treurig weinig kennis over het thema was. Hij besloot er onderzoek naar te doen en mensen te gaan interviewen over de seks die ze hadden.

Hij en zijn team kwamen in 1948 en 1953 met forse boeken over het erotische leven van de Amerikaanse man en vrouw. Hun conclusie was dat als de Verenigde Staten de zedenwetten strikter zouden toepassen een groot deel van de bevolking achter de tralies zou verdwijnen omdat mannen seks met hoeren of dieren hadden en het ongehuwd deden, overspel pleegden, porno lazen, erotische speeltjes kochten en gebruikten, en bijna de helft verboden homogedrag vertoonde en dat de vrouwen nauwelijks achterbleven. Hun uitkomsten schokten de mensen die liever een “beter” beeld van zichzelf hadden gezien en ook de overheid werd er niet blij van.

De boeken veroorzaakten veel opschudding, de kranten stonden vol met bozige en kritische artikelen en spotprenten. Anderen schreven boeken en artikelen die de boodschap van Kinsey bevestigden, steunden of afkraakten. De subsidie voor zijn werk verloor hij en teleurgesteld stierf hij. Hij had trots kunnen zijn want zijn werk creëerde seksuele ruimte voor vrijheden die tien jaar later mogelijk werden. Hij had er zelf van kunnen profiteren want hij was een biseksueel die in de kast zat.

Voor de periode na 1950 doet Wannes Dupont onderzoek naar de politie in West-Europese landen en de VS en ontdekte dat ze toen steeds meer homo’s voor allerlei misdrijven arresteerden. Ze mochten niet bij de overheid, in het leger en elders werken, niet in Washington, in Amsterdam of elders. Er kwamen ook meer wetten om seks te vervolgen zoals psychopatenwetten die vooral tegen kleine “boeven” zoals urinoirbezoekers werden ingezet, want de grote - zoals lustmoordenaars - werden al aangepakt.

In Nederland was de houding van psychiaters als de roomse Trimbos en de gereformeerde Tolsma ten aanzien van homoseksualiteit nog uitgesproken negatief, terwijl beide heren dik tien jaar later een volledige draai maakten. Ze hadden als zielzorgers homoseksuele gelovigen leren kennen en waren toeschietelijker over hen gaan denken. Geen mannen die jongens verleidden, maar die keurig met een vaste vriend samenwoonden. Eerder een huwelijk dan hoererij. Die omslag gebeurde in Nederland met meer vaart dan elders en hier ging de secularisering sneller. Alleen orthodoxe gelovigen onder katholieken en protestanten bleven nog lang achterophinken.


Organisaties

James Dean en Sal Mineao, Rebel without a CauseIn de jaren vijftig ontstond er langzaam meer ruimte voor homoleven. Er kwamen films zoals James Dean en Sal Mineo (Plato!) in Rebel Without a Cause en boeken van Gore Vidal, James Baldwin, Truman Capote, Tennessee Williams, William Burroughs, Allen Ginsberg, psychiatrische en sociologische studies, er ontstonden homobewegingen zoals de Mattachine Society en One, Inc. en de lesbische Daughters of Bilitis (DOB), gangmakers die voortbouwden op Kinsey en een voorspel boden op een volgend decennium.

Het was een tijd dat Amerikaanse homo-organisaties (zoals de genoemde) samenwerkten met het COC uit Nederland, Der Kreis uit Zwitserland, Arcadie uit Frankrijk, en Engelse, Duitse en Scandinavische verenigingen. De Deense behoorden tot de actievere, die niet alleen een politieke beweging startten, maar een blad begonnen en in porno handelden, zeer tot ongenoegen van de Franse en Nederlandse politie die hun Deense collega’s aanmoedigden de homo’s te vervolgen.

Vergeefs, want het duurde niet lang meer voordat overal politieke activiteiten opkwamen en homoporno beschikbaar kwam. De kerk van Engeland stelde in 1952 een commissie in, die twee jaar later met een rapport kwam over het “probleem van homoseksualiteit” en voor wetshervorming pleitte. De Britse overheid kwam met de Wolfenden-commissie die in 1957 met eenzelfde conclusie kwam, die een decennium later deels werd uitgevoerd. Ook hier werkte de invloed van Kinsey door.


De jaren zestig

Een belangrijke doorbraak kwam in 1949 met Simone de Beauvoir - “je wordt niet als vrouw geboren maar tot vrouw gemaakt” - die een eerste stoot gaf aan het feminisme dat rond 1970 groot werd in de meeste Westerse landen: met MVM en de Dolle Mina’s in Nederland, met andere namen en groepen in Engeland, Duitsland en Frankrijk en elders met discussies over seks van vrouwen, de clitoris, kinderen, de pil, abortus en de vraag van “liever lesbisch” of ga je met je onderdrukkers naar bed? Naast het gender debat begon een discussie over religie, met in 1962 het vroege voorbeeld van het Tweede Vaticaanse concilie waar “het seksuele vraagstuk” aan de orde kwam.

Het ging over man, vrouw, huwelijk en homoseksualiteit, waar de katholieke kerk tot op heden verder over piekert. De protestantse kerken waren, zeker in Nederland, toeschietelijker, alhoewel het voor de meer bevindelijken zwoegen blijft zoals met de Nashville-verklaring duidelijk werd. Denk liever aan Kertbeny die anderhalve eeuw geleden zei dat een vrije burger in een liberale staat eigen seksuele keuzes kan maken en zich niks aan andermans dogma’s gelegen hoeft te laten liggen.

De veranderingen die kwamen met de jaren zestig waren een vloedgolf. Massaal begonnen homo’s uit de kast te komen: op toneel, in ballet, kranten en op de nieuwe TV.

Voor Nederland waren dat Blaman, Reve, Premsela, Van Maanen, Harten, Burnier, Bet van Beeren en Lou Charité. Het gebeurde op de werkvloer, op straat en thuis. Stukken van Jean Genet, Joe Orton, Edward Albee en Mart Crowley (The Boys in the Band) kwamen op het toneel, Death in Venice en The Damned van Visconti, Satyricon van Fellini in de bioscoop, en spoedig films van Pasolini, Fassbinder en Von Praunheim.

De homobeweging begon eerst in Scandinavië, West-Duitsland, Nederland, Engeland en steeds zuidelijker in Frankrijk, België, Italië en na Franco in Spanje en na Salazar in Portugal. In de Verenigde Staten kwam de grote klap van Stonewall, waar het later over zal gaan. Alle drukte over seks beïnvloedde dominees, priesters, psychiaters, juristen, leraren en onderwijzers, sociaal werkers, ouders en familie. In Nederland schaften de politici in 1971 artikel 248bis af, dat in zestig jaar meer dan vierduizend slachtoffers maakte en langzamerhand een historisch fossiel was geworden.


Strijdvaardige studenten

Protesten bij het Binnenhof, 1969
Het hoogtepunt van deze ontwikkeling was begin 1969 de demonstratie van werkgroepen van homoseksuele studenten op het Binnenhof, waar ze tegen het nog bestaande wetsartikel ageerden. Niet vaak had een homo-demo zo snel succes: binnen anderhalf jaar was het verdwenen, mede omdat de christelijke partijen die het hadden ingevoerd er niet meer in geloofden.

S-5, dat stond voor de ongeschiktheid van homo’s en lesbo’s voor militaire dienst, werd kort daarna afgeschaft en het COC kreeg koninklijke goedkeuring hetgeen betekende dat individuele bestuursleden niet langer persoonlijk verantwoordelijk waren voor de financiën van de vereniging. Het COC verspreidde zich over het hele land, er kwamen nieuwe verenigingen van potten en flikkers, andere tijdschriften, parenbladen en -clubs, het elan dat in de jaren zestig ontstaan was kreeg een levendig vervolg.

De eerste activisten geloofden niet in een seksuele identiteit - “homoseksualiteit bestond niet”; wilden geen relatie die op een huwelijk leek - “geen vaste vrienden”; ze wilden liever radicale verandering van sociale structuren zoals gezin en familie zodat ruimte kwam voor homoseksualiteit. Er kwam een homoseksuele revolutie die een seksuele revolutie in het kwadraat leek. De homo’s en lesbo’s bleven echter toch onbevredigd achter en moeten nog steeds knokken voor wat ze willen...


wordt vervolgd... 



 










GERELATEERDMEER VAN GERT HEKMA

Op de bres voor de mannenliefde III: toenemende zichtbaarheid

Gert Hekma, in Historie & Politiek op 29 mei 2019
Reageren? Jouw reactie:

Je naam:
Email (wordt niet getoond):
min. 15 karakters, geen links of html svp














Rubrieken:








In het nieuwste nummer, Gay News 336, augustus 2019






Sauna 't Bolke
Relax & Enjoy











Meer uit Historie & Politiek
Meer uit nummer 333
Meer van Gert Hekma





Eriks gay Bed and Breakfast


Quiet clean bedroom and Dutch breakfast for one guest

meer info |visit


t Mandje


Fun and respect since 1927

meer info |visit















bottom image




Entire © & ® 1995/2019 Gay International Press & Stichting G Media, Amsterdam. All rights reserved.
Gay News ® is een geregistreerde merknaam. © artikelen Gay News; duplicatie niet toegestaan. Opname uitsluitend na schriftelijke toestemming van uitgever, met verplichte bronvermelding gaynews.nl. Door derden overgenomen artikelen worden in rekening gebracht, en zo nodig geincasseerd. Gay News ISSN: 2214-7640, ISBN 8717953072009. Gay News op Wikipedia.
Volg Gay News:
Twitter Issuu
RSS RSS Editors
zelfstandige Escortboys

CMI
Neem contact op
Abonneren
Adverteren






© 1995/2019 Gay News ®, GIP/ St. G Media