Back to Top
Maandag 23 Sep
86359 users - nu online: 1263 people
86359 users - nu online: 1263 people login
VAN ONZE EDITORS
Share:





Historie & Politiek

Tussen 27 juni en 12 juli 1942 werd een viertal pamfletten per post onder enkele honderden “zorgvuldig gekozen” personen in Duitsland verspreid. De anonieme vlugschriften riepen in nogal hoogdravend en zeer intellectueel proza vol citaten van bekende Duitse dichters op tot passief verzet tegen Adolf Hitler.

door Judith Schuyf - 02 mei 2019

lengte: 7 min. Printervriendelijke Pagina  
Leve de vrijheid! Hans Scholl, de Weiße Rose en het leger (deel 1)


This article is also available in English
lengte: 7 minuten


Christoph Probst, Sophie Scholl en Hans Scholl bij het verhoor voor hun terechtstellingDe pamfletten spraken over de willekeur van het nazi-regime, van de onverenigbaarheid van de nazi-staat met de hoogstaande geschiedenis van het Duitse volk, maar ook van de moord op ruim 300.000 joden in Polen. Het eerste pamflet eindigde met een gedicht van Goethe en het woord “Freiheit!” Het vierde vlugschrift eindigde met de zin: “Wir schweigen nicht, wir sind Euer böses Gewissen, die Weisse Rose lässt Euch keine Ruhe!”

Na de Duitse nederlaag bij Stalingrad, waarbij 300.000 militairen de dood vonden, volgden in februari 1943 twee nieuwe vlugschriften, nu afkomstig van de “Widerstandsbewegung in Deutschland.” Hitler kan de oorlog niet winnen, alleen verlengen! En weer werd opgeroepen tot Freiheit: vrijheid van woord en overtuiging, bescherming van de individuele burger tegen de willekeur van misdadige staten, dat zijn de grondvesten van het nieuwe Europa.
 
Uit het eerste vlugschrift van de Weisse Rose

Het zesde pamflet, nu in een oplage van enkele duizenden, werd onder andere op de Universiteit van München verspreid door het in het trappenhuis neer te laten dwarrelen. Dat werd de twee verspreiders noodlottig: de conciërge, die lid van de NSDAP was, greep hen in de kraag en waarschuwde de Gestapo. Het waren broer en zus Scholl, Hans en Sophie, vierentwintig en eenentwintig jaar oud. Verzet, ook al was het beschaafd en geweldloos, kon het regime niet hebben. In een onbeschaamd snel tempo werden de Scholls verhoord, enkele medestanders opgepakt en in een schijnproces dat nog geen drie uur duurde ter dood veroordeeld.

Nog dezelfde middag, 22 februari 1943, eindigde hun leven op het schavot. Van het proces is niet veel overgebleven, wel zijn de laatste uren van Hans, Sophie en hun medestrijder Christian Probst goed gedocumenteerd. Hans’ laatste woorden waren “Es lebe die Freiheit!” Op 19 april werden nog drie leden van de groep ter dood veroordeeld, Alexander Schmorell, Willi Graf en professor Kurt Huber. Huber, die beduidend ouder was dan de anderen, studenten, was de auteur van de pamfletten vijf en zes.

Hans Scholl (1918-1943)In de laatste decennia is er veel aandacht voor de Weiße Rose  geweest, als een van de weinige verzetsgroepen tegen Hitler. De jonge verzetsmensen – de meesten waren nog geen vijfentwintig jaar – spraken tot de verbeelding, en het feit dat een van hen een aantrekkelijk jonge vrouw was evenzeer. Er kwamen postzegels, verschillende boeken en films, met name over Sophie, die toch vooral een vrouwelijke, ondersteunende rol speelde.
 
De herinnering aan de groep werd vooral levend gehouden door de overgebleven leden van de familie Scholl. De oudste zuster Inge beheerde het archief, dat alleen al in het geval van Hans Scholl uit 799 dozen (!) bleek te bestaan, met daarin heel veel (niet bijster goede) gedichten, dagboeken, foto’s, en zijn bibliotheek met aantekeningen. Volgens zijn zus was Hans altijd al “mitteilungsbedürftig” geweest. Inge Scholl schreef al in 1947 een roman over de groep onder de titel Die Weiße Rose. Daarmee was het standaardverhaal gemaakt.

Inge vermeldde wel dat Hans in 1937 een aantal weken in de gevangenis had gezeten wegens lidmaatschap van een verboden jeugdorganisatie maar vermeldde daarbij niet dat hij behalve dat ook wegens homoseksualiteit was opgepakt. Voor het grote publiek (inclusief de Nederlandse Wikipedia) is Hans de geschiedenis ingegaan als heteroseksueel. Er is nu een nieuw boek, van (dominee) Robert M. Zoske, Flamme sein: Hans Scholl und die Weiße Rose. Hij maakt gebruik van de papieren die Inge Scholl niet in haar boek heeft opgenomen, waardoor behalve de religieuze en intellectuele ontwikkeling van Hans Scholl ook de invloed die de hechtenis voor Scholl heeft gehad in een breder perspectief wordt gezet.
 Herdenkingsmonument voor Hans en Sophie Scholl in Muchen
Flamme sein geeft een portret van Hans Scholl als jonge man. Dat heeft de makke dat hij maar vierentwintig is geworden. Normaliter kun je als puber een vat vol tegenstrijdigheden zijn en valt dat verder niet op, omdat je in het latere leven wel weer de kans krijgt dat recht te zetten. Maar juist door al deze dagboeken en nagelaten papieren komen de twijfels en overtuigingen van Scholl uitvergroot voor het voetlicht. Twijfels over wie hij is, bij wie hij zich aansluit, en zeker niet in de laatste plaats twijfels over zijn seksuele voorkeur. Maar ook: hij begon als overtuigd aanhanger van de nieuwe orde van de nationaal-socialisten in Duitsland, was tegelijkertijd lid van een onafhankelijke jeugdbond, was homoseksueel en tegelijk zeer gelovig, droomde van een carrière in het leger als officier.


Tegenstrijdigheden
 
Propaganda-affiche voor de HitlerjugendIn 1933 werd Hans Scholl lid van de Hitlerjugend (HJ). Ook zijn zussen en broer waren lid van een nazistische jeugdorganisatie. Dat hadden ze zeker niet van thuis meegekregen, vader was overtuigd antinazi, maar het geeft aan hoe het nazi gedachtegoed jonge mensen aansprak. Hans maakte zelfs snel carrière en werd in 1935 “vaandeldrager” over honderdvijftig jongens.

Tegelijkertijd deed hij iets wat korte tijd later, in februari 1936, streng verboden werd: hij werd lid van een onafhankelijke jeugdbond, dj.1.11 (de Deutsche Jungenschaft vom 1. November 1929), met een eigen groep de Trabanten (dat betekent zoiets als dienaar, trawant in een vriendelijker betekenis van het woord). De naam van de jeugdgroep de Trabanten is afkomstig uit een zeer invloedrijke reeks gedichten van Stefan George, De ster van het verbond, geschreven als een hymne op het Duitse nationalisme in de Eerste Wereldoorlog, “Wer je die flamme umschritt/bleibe der flamme trabant.”
 
Kamp van de jongerenvereniging dj111

Die jeugdbonden waren in Duitsland ontstaan als reactie op de ellende van de Eerste Wereldoorlog en hadden ten doel in volle vrijheid nieuwe verbanden onder jongeren te scheppen. Dj.1.11. was een bijzondere vereniging, ze deden meer dan buiten kamperen en sporten; ze lazen Rilke, Zweig en ook Stefan George; ze componeerden, zongen, gingen liftend op reis en overnachten in hun eigen speciale tenten, de zwarte vierkante “Kothen,” die oorspronkelijk uit Finland kwamen. In 1936 was Hans de aanvoerder van een groepje van tien Trabanten die per trein en liftend een reis naar Stockholm maakten.
 
Hans zag op dat moment weinig verschil tussen de Duits-nationale opvattingen van de nationaalsocialisten en zijn jeugdbond. En misschien was er naar huidige maatstaven niet zoveel verschil, maar wilden de nazi’s alles onder hun controle houden. Aktie en discipline hoorden zowel bij de jeugdbonden als bij de HJ. Beide waren een mengeling van avontuur en Männerbund. Het was zeker niet in de laatste plaats de aantrekkingskracht van mannen onder elkaar die Hans Scholl fascinerend vond. Het gevolg laat zich raden.

Door Detlev Bucks geschilderd portret van Hans SchollToch was de arrestatie van Scholl in 1937 het gevolg van een ongelukkige samenloop van omstandigheden. De Gestapo maakte jacht op personen die ze van “bündnische” sympathieën verdachten. Als “bijvangst” kregen ze te horen dat twee van de Trabanten, waaronder Hans’ jongere broer Werner, tot homoseksuele handelingen waren verleid door één van de jeugdleiders, Ernst Reden. Ook de vijftien-jarige Rolf Futterknecht werd opgepakt. Deze verklaarde in 1936 en 1937 regelmatig “ontuchtige handelingen” met Hans Scholl (die toen zeventien was) te hebben gepleegd.

Op 11 november 1937 viel de Gestapo verschillende huizen binnen van mensen die verdacht werden van “bundnische” sympathieën. In het huis van de familie Scholl werd belastend materiaal gevonden, brieven en boeken. Sommige van die brieven maakten deel uit van een correspondentie tussen Hans Scholl en een vijfenzestig-jarige homoseksuele Zweedse officier, Max Schürer von Waldheim, die hij bezocht had tijdens zijn bezoek aan Stockholm.

Mede door deze correspondentie werd Scholl niet alleen aangeklaagd wegens het lidmaatschap van de verboden jeugdorganisatie, maar ook wegens overtreding van de beruchte artikelen 175 en 175a, die homoseksueel contact verboden voor meerderjarigen en tussen personen in een gezagsrelatie. Via de in beslag genomen correspondentie was een homo-netwerk zichtbaar geworden, waarin behalve Scholl en Schürer von Waldheim ook nog de leider van het reisbureau van de Reichsjugendführung, Georg von Schweinitz, en Scholl’s vriend in de jeugdbond Ernst Reden zichtbaar werden.
 
Scholl nam de schuld op zich voor het seksueel contact met Futterknecht. Hij gaf wel toe dat het een “Schweinerei” was geweest, maar zijn motief was “de grote liefde die ik voor Futterknecht had.” Later zou Scholl nooit meer iemand als zijn “grote liefde” betitelen. Verschillende malen had hij geprobeerd met het gedrag op te houden, maar hij kon het niet laten. Hij schreef zijn ouders dat hij had gehoopt zich “met onvermoeibare arbeid weer schoon te kunnen wassen.”

(Wordt vervolgd)

  Judith Schuyf is historicus en archeoloog. Ze werkte ruim 20 jaar aan de Universiteit Utrecht, waar ze een van de oprichters van de werkgroep Homostudies was. Ze is tevens bestuurslid van IHLIA/ LGBT Heritage. Zie ook www.judithschuyf.nl  













GERELATEERDMEER VAN JUDITH SCHUYFMEEST GELEZEN VAN JUDITH SCHUYF

Leve de vrijheid! Hans Scholl, de Weiße Rose en het leger (deel 1)

Judith Schuyf, in Historie & Politiek op 02 mei 2019
Reageren? Jouw reactie:

Je naam:
Email (wordt niet getoond):
min. 15 karakters, geen links of html svp




















bottom image




Entire © & ® 1995/2019 Gay International Press & Stichting G Media, Amsterdam. All rights reserved.
Gay News ® is een geregistreerde merknaam. © artikelen Gay News; duplicatie niet toegestaan. Opname uitsluitend na schriftelijke toestemming van uitgever, met verplichte bronvermelding gaynews.nl. Door derden overgenomen artikelen worden in rekening gebracht, en zo nodig geincasseerd. Gay News ISSN: 2214-7640, ISBN 8717953072009. Gay News op Wikipedia.
Volg Gay News:
Twitter Issuu
RSS RSS Editors
zelfstandige Escortboys

CMI
Neem contact op
Abonneren
Adverteren






© 1995/2019 Gay News ®, GIP/ St. G Media