Back to Top
Dinsdag 19 juni
86146 users - nu online: 1220 people
86146 users - nu online: 1220 people login
VAN ONZE EDITORS
Printervriendelijke Pagina  
Explosiegevaar! Homoseksuelen in verzet


door Redaktie in Theater, Kunst & Expo , 05 april 2018

This article is also available in English


Op 1 juli 1943 verscheen een bekendmaking van de Höhere SS- und Polizeiführer in de Nederlandse kranten: “12 doodvonnissen zijn voltrokken wegens een springstofaanslag op het Bevolkingsregister te Amsterdam. De leiding van de terroristenbende stond in nauw contact met kunstenaars- en studentenkringen. Vijf daders hadden joodsch bloed. Twee der voornaamste daders waren homosexueel.”

De homoseksuelen die die dag waren gefusilleerd, waren beeldend kunstenaar en schrijver Willem Arondéus, die de leiding had gehad over de spectaculaire verzetsactie, en couturier Sjoerd Bakker, die de politie-uniformen had genaaid die de aanslagplegers droegen om het bevolkingsregister binnen te dringen. Die laatste kan geen “voorname” dader worden genoemd,  maar de boodschap van de SS was duidelijk: de daders waren verdorven lieden.  

De aanslag vond precies vijfenzeventig jaar geleden plaats. Op zaterdagavond 27 maart 1943 drong een groep kunstenaars en studenten, verkleed als politieagenten, het bevolkingsregister – nu restaurant De Plantage aan de Plantage Kerklaan – binnen. Ze overmeesterden en de verdoofden de bewakers en legden die vastgebonden op veilige afstand in Artis.

Binnen werden de persoonskaarten uit de archiefkasten gehaald en brachten ze explosieven aan. Twee uur later verlieten ze het pand. Op de deur hingen ze een bord met EXPLOSIEGEVAAR! Even later klonken er harde knallen. Een uitslaande brand kleurde de hemel rood. De persoonsgegevens die werden misbruikt voor de opsporing van Joden, verzetsmensen en dwangarbeiders gingen in vlammen op.  

De tentoonstelling in het Verzetsmuseum zoomt in op de zes kunstenaars die deze verzetsactie beraamden. Naast Willem Arondéus, die de leiding had over de uitvoering van de aanslag, was ook Frieda Belinfante homoseksueel.  

Arondéus was een aan zichzelf twijfelende man, die tobde met zijn kunstenaarschap en zijn homoseksualiteit. Belinfante was juist zeer zelfbewust. Allebei waren ze open over hun homoseksualiteit, wat in die tijd niet gebruikelijk was. Belinfante was celliste en dirigente en had vanaf 1938 haar eigen orkest, en ook dat was zeer ongebruikelijk voor een vrouw. Alle zes de beramers hadden met elkaar gemeen dat ze buitenbeentjes waren. Ze ontmoetten elkaar in Kunstenaarssociëteit De Kring bij het Leidseplein en kwamen tot elkaar doordat ze begin 1942 weigerden lid te worden van de Kultuurkamer.

De tentoonstelling laat zien hoe ze stap voor stap verder betrokken raakten bij het verzet; hoe de aanslag werd voorbereid en uitgevoerd en wat het aangrijpende gevolg was. De bezoekers lopen door een levensgroot decor van, deels geanimeerde en dus bewegende, striptekeningen. In een audiotour met driedimensionaal geluid – een in musea relatief nieuwe techniek - vertelt Eric Corton het verhaal, en komen de zes kunstenaars aan het woord. De bezoekers worden uitgenodigd met hen mee te denken over hun morele dilemma’s en krijgen inzicht in de praktische problemen.  

“Twee der voornaamste daders waren homosexueel.” Zo “frameden” de nazi’s de aanslagplegers. Homo’s pasten niet in het ideaalbeeld van de sterke, Germaanse man. Het traditionele gezin was de maatstaf. Vrouwen werden gezien als alleen huisvrouw en moeder. Maar, al deden de nazi’s er een schepje bovenop, deze denkbeelden waren toen heel normaal in Europa. Getrouwde vrouwen mochten zonder toestemming van hun man tot 1957 niet werken. Tot ongeveer 1970 was homoseksualiteit in bepaalde gevallen strafbaar.

Willem ArondeusIn zijn dodencel riep Willem Arondéueús op “om aan de wereld te vertellen dat homoseksuelen geen zwakkelingen zijn.” Die oproep was gericht aan de hele samenleving.

Vaak wordt gedacht dat de homoseksuelen, net als de Joden, naar kampen werden afgevoerd. Zo erg was het niet. Wel werd de wetgeving tegen homoseksualiteit aangescherpt. Vanaf juli 1940 werden in Duitsland veroordeelde homoseksuelen die meer dan één partner hadden verleid, naar een concentratiekamp gestuurd. Tien- à vijftienduizend homoseksuele mannen hebben in concentratiekampen gezeten. Ze droegen daar meestal een roze driehoek. In Nederland werd de wetgeving tijdens de bezetting ook aangescherpt, maar het aantal arrestaties – uitgevoerd door de Nederlandse politie – nam af tot enkele tientallen per jaar. Er zijn geen gevallen bekend van Nederlandse homoseksuelen die vanwege hun homoseksualiteit in concentratiekampen hebben gezeten.

Had de oproep van Willem Arondéus effect? Nou, zeker niet direct. In de eerste jaren na de oorlog werden er meer Nederlandse homo’s tot gevangenissenstraffen veroordeeld dan ooit. Het hoogte punt was in 1949 met 235 veroordelingen. En  in de tentoonstelling blijkt dat na de oorlog vooral Gerrit van der Veen als grote held wordt vereerd en Arondéus nauwelijks. Dé geschiedschrijver over Nederland tijdens de oorlog, Loe de Jong, gaf in 1975 Arondéus wél alle credits als leider van de aanslag. Maar hij noemt Frieda Belinfante niet één keer. Opmerkelijk, want zij speelde bij de voorbereidingen van de aanslag een belangrijke rol.  

Arondéus en Belinfante kregen tot lang na de oorlog weinig aandacht en waardering en dat past in de geest van de tijd. Dat wordt nu rechtgezet is een fantastische tentoonstelling in het Verzetsmuseum.

De tentoonstelling is geopend op 28 maart en is te bezichtigen tot en met 25 november 2018.

 VerzetsmuseumPlantage,  Kerklaan 61A
1018 CX Amsterdam
Openingstijden: maandag t/m vrijdag 10.00-17.00 uur;
zaterdag, zondag en feestdagen 11.00-17.00 uur
www.verzetsmuseum.org



 









Rubrieken:








In het nieuwste nummer, Gay News 322, juni 2018














Meer uit Theater, Kunst & Expo
Meer uit nummer 320
Meer van Redaktie





Dirty Dicks


Well-know great leather & cruise bar

meer info |visit


Sauna NieuweZijds


Gay Sauna Amsterdam

meer info |visit















bottom image




Entire © & ® 1995/2018 Gay International Press & Stichting G Media, Amsterdam. All rights reserved.
Gay News ® is een geregistreerde merknaam. © artikelen Gay News; duplicatie niet toegestaan. Opname uitsluitend na schriftelijke toestemming van uitgever, met verplichte bronvermelding gaynews.nl. Door derden overgenomen artikelen worden in rekening gebracht, en zo nodig geincasseerd. Gay News ISSN: 2214-7640, ISBN 8717953072009. Gay News op Wikipedia.
Volg Gay News:
Twitter Issuu
RSS RSS Editors
zelfstandige Escortboys

CMI
Neem contact op
Abonneren
Adverteren






© 1995/2018 Gay News ®, GIP/ St. G Media