Back to Top
Woensdag 19 Sep
86192 users - nu online: 1284 people
86192 users - nu online: 1284 people login
VAN ONZE EDITORS
Printervriendelijke Pagina  
Vijftig jaar homo-acceptatie uit de kast, deel 2


door Gert Hekma in Historie & Politiek , 04 januari 2018

This article is also available in English


Ter gelegenheid van zijn afscheid van de Universiteit van Amsterdam hield Gert Hekma de zestiende Mosse-lezing, met als titel Vijftig jaar homo-acceptatie uit de kast, van onbereikbaar ideaal tot ontoereikend perspectief. Gay News publiceerde al eerder het eerste deel, en nu het slot. Wat heeft vijftig jaar homo-acceptatie ons nu eigenlijk gebracht.

Cruisen

Acceptatie van erotische expressie... Tegenwoordig houd ik niet zo van blikken die ik toegeworpen krijg op straat. Vaak misprijzend, zelden uitnodigend. Mijn stille droom dat een praatje maken en wat flirten tot de mogelijkheden behoort, lijkt eerder een risico dan een optie. In het verleden gebeurde versieren en seksen in het openbaar. In kerken, urinoirs, parken, de rosse buurt of op de Leidsestraat, onze Boulevard de Vaseline, voor etalages, in bioscopen, in elke situatie waar vreemden elkaar ontmoetten.

Plekken waar jonge mannen, bouwvakkers, soldaten, matrozen, mannen met geen cent te makken en nichten zelf uitzwermden om kansen te beproeven.

Vroeger was er “seksueel grensverkeer” tussen homo en hetero, vertelde ik eerder. Zelfs toen Amsterdam rond 1970 tipte aan zijn hoogtepunt als “gay capital” bestond het oude systeem van straatleven en pisbakken voor nichten en tules naast een nieuw en levendig stelsel van bars, dancings en sauna’s voor homo’s. Nu is het oude systeem met dat grensverkeer tussen homo en hetero onvoorstelbaar geworden, hoor ik van studenten. Ze zijn elkaars buitenland geworden. Publieke situaties van erotische interactie tussen ongelijken zijn verdrongen door andere die “veilig” zijn: in bars, donkere kamers, slaapkamers.

Homo-contacten zijn van buiten naar binnen weggemoffeld, het is een eigen script geworden, er is een eigen wereld ontstaan. Homoseks wàs vies en vunzig, maar is nu een privézaak. Wat achter gesloten deuren gebeurt in die private wereld is voor buitenstaanders net zo smerig gebleven. Hetero’s accepteren de man die zó is, totdat hij hen een aanzoek doet. “Blijf uit mijn buurt, met je handen van mij af!,” is de gangbare, ook wel weer koddige afweerreactie tegen angstbeelden van wat gebeuren kan, van anale seks tot geweld.

Dingen overigens waarvoor homo’s eerder dan hetero’s beducht moeten zijn. Niet voor niks kleden homo’s en lesbo’s zich minder uitdagend dan ze zouden willen om de gevaren die ze vrezen uit de weg te gaan. Het is acceptatie van seksuele signalen op voorwaarde van gepaste afstand. Angst voor flamboyante nichten leeft bij hetero-mannen die minder hun mannetje staan dan zij zelf wel denken.


HOPs

Gedoe over publiek cruisen duidt op de grenzen aan de groei van acceptatie. Recent probeerde D66 burgemeester Pieter Smit van de gemeente Oldambt een homo-ontmoetingsplaats, HOP genoemd, onmogelijk te maken met hekken en toen dat niet lukte door MBO-stagiaires in te zetten. “We zien liever paddenstoelen dan cruisers,” zei hij. Het is maar één voorbeeld van de stille strijd om homoplekken overal in het land, waarbij de ene partij opkomt voor cruisen en de andere partij morele grenzen wil vastleggen. Het lijkt mij iets voor diversiteitsonderwijs in de praktijk. Mensen als Anthony Matthijsen van Platform Keelbos verdienen steun bij hun stoïcijnse inzet voor acceptatie van bijna driehonderd van die plekken in Nederland.

Vaak vragen hetero’s waarom speciale plekken voor homo’s nodig zijn. Nou gewoon, omdat we er zuinig op moeten zijn in een wereld die gebaseerd is op heteronormen voor ruimtegebruik en eerbaarheid! Een spanning die ook opspeelt bij Gay Prides die steeds meer Straight Prides worden, homo-acceptatie niet meer verketteren, maar vieren en veinzen waar je bij staat.

Publieke homocultuur

Sinds we dating apps hebben voor seksueel zoekgedrag op internet maken homo’s minder gebruik van ontmoetingsplaatsen buitenshuis. Overal verdwijnen zulke plekken in rap tempo. Boekhandels Intermale en Vrolijk zijn definitief gesloten, het homohoekje bij de American Discount bestaat niet meer, wie herinnert zich de Oscar Wilde zaak op het Spui, de homoplank bij Van Gennep?

Het COC had dans- en leerfeesten, voor SM potten was er de Wild Side. Waar zijn de beide Thermos Sauna’s gebleven? Er waren mekka’s als D.O.K., Schakel, Argos, Cockring, Well’s Fargo, iT en Roxy, Vive-la-Vie, allemaal verdwenen. Wat is er voor in de plaats gekomen? Minder dan er was, zoveel is zeker. Amsterdam heeft meer bezoekers en minder homo-voorzieningen.

We hebben een steviger identiteit maar minder gelegenheid voor seksuele expressie buitenshuis. We maken ons drukker om de drukte op straat dan om het verdwijnen van een openbare homocultuur. Het lijkt of homo’s en lesbo’s zich meer zorgen maken over wie ze zijn en minder met wat ze waar doen; dat ze, om Michel Foucault te parafraseren, zich liever overgeven aan professionals en identiteitsmakelaars dan aan nieuwe kinky mogelijkheden. Eerst eisten homo’s en lesbo’s ruimte en zichtbaarheid op die er steeds minder zijn. Ze maken zich onzichtbaar op straat en mijden homokroegen. Cafés als Monico, Xantippe, Groningen of Blonde Saar, waar potten nog gewoon zopen, foetsie.

SaareinAlleen ’t Mandje en Saarein houden stand. Met hun bars verdwijnen homo’s en lesbo’s geleidelijk uit het straatleven. Als er een leerfeest was, zag je leermannen in hun fetisj-kleren en met blote konten in de stad. In de jaren negentig op Koninginnedag hadden skinheads ongegeneerd seks en pisten over elkaar aan de Amstel, een voorbije tijd.

Waar die seksuele wildheid voortleeft, is op internet bij Tumblr met meer perversies dan ik ken. Alle specialisaties vinden hun plek in het virtuele, maar dringt dat nog door in het ware leven? Misschien in Berlijn, maar nauwelijks in een geremder wordend Amsterdam met z’n torenhoge acceptatie en ophemeling van homoseksualiteit. Mannenliefde wordt omarmd maar niet de seks, en uitspattingen onder de zon of op het botencorso, ho maar!

De oude perversies

Ik zie een hardnekkig probleem met acceptatie van seksualiteit. In 2009 schreef ik mijn ABC van perversies, een boek over seksuele variaties voorbij HLBT die veelvuldig voorkomen in de homowereld maar uitgesloten blijven uit die afkortingenspaghetti.



De bekendste vergeten hoofdstukken zijn BDSM, fetisjisme, voyeurisme, pisseks of “beruchte” zoals pedofilie, bestialiteit en scat. Iedereen heeft eigen bijzondere individuele voorkeuren en fetisjen. Die variaties maken voorlopig geen schijn van kans op een plaats in de acceptatiesoep. Best bevreemdend, want meer mensen zijn verslingerd aan BDSM dan aan homoseksualiteit, zo’n tien procent tegen zeven procent. Het blijkt ook uit het succes van boek en film Fifty Shades of Grey, hoewel niet geliefd bij mijn vriendinnen, populair bij miljoenen vrouwen.

Fetisjisten zijn er evenveel als homoseksuelen volgens het Rutgers Kenniscentrum, maar vanwege gebrek aan zelfaanvaarding vast meer. Er zijn masturbanten, sekswerkers en hun klanten, vrouwen die meer houden van clitorale dan coïtale stimulatie. Het is mij een raadsel waarom de homobeweging de variaties niet omarmt: meer mensen, meer thema’s.

Zoals ik zeg in genoemd boek: perversies zijn ideaal om te denken over seks want ze stellen essentiële kwesties aan de orde zoals wat instemming is, het onderscheid van slaaf en meester, pijn en plezier, object en subject, wat seksueel verlangen, acceptatie van seks is. Over die variaties leven vooroordelen sterker dan over homoseksualiteit, ooit zelf een schoolvoorbeeld van perversie. Mensen schamen zich vaak diep voor zulke voorkeuren, ze durven het niet te doen en er niet over te praten. Net als bij homoseksualiteit allemaal redenen dat ze niet trots maar eerder beschaamd zijn over hun seksuele voorkeur.

Zo’n vijfendertig jaar geleden wilde het COC integratie van pedofilie in de Wet Gelijke Behandeling, nu onmogelijk. Wat is het antwoord van het COC op de vraag over de grote gaten in HLBT burgerschap: dat een activistenclub om een plek moet komen vragen en wat te bieden moet hebben. Daar horen de klassieke perversies niet bij. Makkelijk, maar verstoken van strategisch inzicht. Een columniste van de laatste Zij aan Zij bespreekt die HLBT-lijst en wil het niet over seksuele minderheden hebben, want die term stinkt te veel naar seks.

Het is warempel of de tijden van de homofiel uit de jaren vijftig herleven, toen dat woord verzonnen werd om het seksuele aspect in homoseksualiteit te verdoezelen. Het toont hoe lastig homoseks in eigen kring ligt. Toch zijn de meeste mannen homo om de seks, niet om de identiteit. Ik denk dat het met lesbo’s niet heel anders ligt.

Angst voor seks

Het COC wil nu de term HLBTI alweer vervangen door Seksuele Oriëntatie en Gender Identiteit en Gender Expressie en Geslachtskenmerken. Eén keer seks en drie keer gender. Drie keer niks lijkt me. En alsof seksuele oriëntatie niet tot seksuele expressie leidt.

Homo-zijn blijft een lege huls zolang inhoud ontbreekt. Er is op enkele uitzonderingen na vrijheid van meningsuiting en seksueel handelen in Nederland. Ik kan het niet genoeg herhalen: spreek het uit, leef het uit. Met seksuele variaties is net zo min iets mis als met homoseksualiteit zolang niets wordt afgedwongen tegen iemand’s wil of onmacht. Ze zijn ethisch net zo goed of fout als heteroseksuele variaties en hoeven niet eens tot expressie te leiden. Jongeren komen steeds vroeger uit een kast en weten wat ze willen met de seks.

Laat de homobeweging ruimdenkender worden, en smaken die ze nu uitsluit, toelaten tot discussies over seksueel burgerschap en seksuele opvoeding. Het idee leeft dat als je les geeft over perversies je die daarmee sanctioneert. Onzin: het gaat om levenskennis.

Angst voor seks is typisch voor een land dat zich seksueel tolerant noemt en het helemaal niet is. Ik leerde buitenlandse studenten deconditioneren en hielp hen ontdekken dat hun tolerante plaatje misplaatst is.

Terwijl de acceptatie stagneert blijft de trammelant doorgaan. Er is gedoe over familierechten, gender, publieke seks en HOPs, perversies, bars die verdwijnen. Over jonge homo’s en lesbo’s die vele jaren bezig zijn om uit een kast te komen waar hetero’s nooit inzitten. Homo’s en lesbo’s hebben meer psychische problemen dan andere Nederlanders. Er is geweld tegen homo’s en lesbo’s van alle kleuren om hun voorkeuren - wat hetero’s niet vaak overkomt. Rumoer rond potenrammerij leidt zelden tot een rechtszaak. Sekswerk en sekstoerisme blijven gedoodverfd als vrouwenmisbruik en vrouwenhandel. Kortom, wat voor acceptatie willen we eigenlijk?

Politieke acceptatie en culturele vormgeving

Michel FoucaultIk zie twee perspectieven op homo-acceptatie botsen: enerzijds zoals veel mensen en het COC die promoten, een emancipatiestrijd voor politieke gelijkheid, inclusiviteit, diversiteit, kunnen zijn wie je bent. Out and proud. Belangrijk. Maar niet zodra het uitloopt op normalisering, gemeenplaatsen, aanpassing, culturele leegte.

Dan wordt acceptatie een ontoereikend perspectief, een rafelig vaandel. Zó’n engagement met homo-acceptatie is geen engagement met homocultuur, het homobestaan van alle dag. Dat laat zich niet reduceren tot normalisering. Aanpassen, aanpappen? Bah! Liever revolte, afwijken, anders leven.

Homo-acceptatie die draait om gelijkwaardigheid, liever nog volwaardigheid, ja! Normaal doen om maar gelijk te zijn, nee! Het wordt er niks beter op als homojongeren zeggen “straight acting gays” te zijn of gewoon normaal lesbisch. Zich uit vrije keus of onvermogen schikken naar heteronormen, zich onderwerpen aan wat Etienne de la Boétie eens “vrijwillige slavernij” noemde en George Mosse “respectabiliteit” en “normaliteit,” kwesties uit de weg gaan die we net bespraken. Die homo-acceptatie mag van mij een voetnoot in de homogeschiedenis blijven.

Mijn litanie over de verwording van een onbereikbaar ideaal tot een ontoereikend perspectief luid ik uit met een opbeurender geluid. Van een nieuwe werkelijkheid die de oude inhaalt en eraan voorbijgaat. Rooie Flikkers, homologen en allerlei creatieve aanloop in m’n leven verschaften mij de veerkracht waarvoor ik dankbaar blijf. Acceptatie van erotisch plezier, een seksuele cultuur die niet tot op het bot hetero, coïtaal en monogaam aangetast is, vraagt om permanente revolte, niet permanente aanpassing. Normaliteit is er niet om te accepteren, ze is er om te provoceren.

De kunst van de homoseksualiteiten

De Rooie Flikkers zongen “de hetero’s komen binnen in brood verborgen, ze wonen onder de vloeren, leggen stenen in je bed en richten op je lul een straal: o mensen is dit niet een naar verhaal?” We hadden van huis uit geen homovriendelijke opvoeding meegekregen en zaten met een heteronormatieve opgescheept. Zo beginnen hele generaties homo’s, ondanks tolerantie, vanwege die achterstand als tweederangs burgers, onzeker van hun gelijkwaardigheid, onwetend van het beste aan homocultuur. Er is veel bij te spijkeren: zelfaanvaarding door kunst en kunde van homoleven, de draden vinden van de homogeschiedenis die verleden, heden en toekomst verbinden, waarnaar de jonge Komrij snakte.

Aan zowel de acceptatie als de kunst van homoseksualiteit hebben de Rooie Flikkers een radicale draai gegeven. Markies de Sade, Dada, Situationisten, Fluxus, Provo, feminisme, flirten met jurken en jongeren, underground en improvisatie boden inspiratie. Brandhout waren daarentegen patriarchaat, christenhond, status quo en politiek correct gezever. Lang geleden gaf Sade aan dat het opruimen van oude vormen tot nieuwe vormen leidt, met nieuwe mensen en wensen.

Ben je beter af met homo-acceptatie door aanpassen en normaal doen of integendeel door rebellie en herontwikkeling van een heteronormatieve cultuur? Voor Rooie Flikkers en studenten geen vraag. Zij zochten geen acceptatie door aanpassing aan de status quo, geen gelijkheid, maar verschil, nieuwe vormen van activisme, herijking met kunst en kennis van homocultuur. Niet omdat die beter is, maar een basisbehoefte en verrijking.

FabiolaIk denk aan eenlingen als Gerrit Komrij, Johan Goossens, queerlogger Ad Schuring, levend kunstwerk Fabiola, een duo als Yo de Bo en Andrea van Pol of Ton of Holland en Dennis Koot en complete entourages als Club Church, Trut, Saarein’s Amsterdamse Damesscene, Secret Garden, de Noord-Nederlandse Kanjerclub, Sex on Sunday, het geheime Genootschap der Tegennatuurlijke Letteren, Queering the Collections. En jullie kennen er vast meer.

George MosseDe vraag is niet of je homo bent, maar wát voor homo, wat je mààkt van homoleven. Dán doet de kunst van flikker-worden, pot-worden, queer-worden z’n intrede. L’Art des Homosexualités, waaraan juist dat andere acceptatieperspectief geen woord vuil maakt. Met hun homo-geëxperimenteer zetten de Rooie Flikkers de bestaande toestand op z’n kop, overschreden ze alledaagse acceptatie met onalledaagse provocatie, om vrijheid te vieren en homocultuur de sporen te geven.

Homo-acceptatie, ’n onbereikbaar ideaal, ’n ontoereikend perspectief? Ja! Mensen hebben niet genoeg aan acceptatie, ze hebben ook cultuur nodig, seksuele vrijmoedigheid. Daar wordt een mens pas gelukkig van. Mijn ijkpunt ligt bij engagement met homocultuur. Homo-acceptatie is zilver, homocultuur is goud. Een goudmijn voor de geest.

Homo- en lesbische studies leverden me, naast kennis, dromen op en dat maakte me een gelukkig mens. Weg bij de UvA ga ik van mijn nieuwe vrijheid gebruikmaken om kunst en kennis van homoleven verder uit de kast te krijgen. “Es geht nicht ohne,” zou George Mosse zeggen.



 









Rubrieken:





Brief uit Brussel: Negationisme


Zomercarnaval Rotterdam


Eerste verkiezing van Miss Travestie Limburg


Karin Spaink houdt jaarlijkse Mosse-lezing


Deuren Amistad Hotel weer open

    toon meer





In het nieuwste nummer, Gay News 325, september 2018














Meer uit Historie & Politiek
Meer uit nummer 316
Meer van Gert Hekma





Club YOLO


Amsterdam newest Gay Club

meer info |visit















bottom image




Entire © & ® 1995/2018 Gay International Press & Stichting G Media, Amsterdam. All rights reserved.
Gay News ® is een geregistreerde merknaam. © artikelen Gay News; duplicatie niet toegestaan. Opname uitsluitend na schriftelijke toestemming van uitgever, met verplichte bronvermelding gaynews.nl. Door derden overgenomen artikelen worden in rekening gebracht, en zo nodig geincasseerd. Gay News ISSN: 2214-7640, ISBN 8717953072009. Gay News op Wikipedia.
Volg Gay News:
Twitter Issuu
RSS RSS Editors
zelfstandige Escortboys

CMI
Neem contact op
Abonneren
Adverteren






© 1995/2018 Gay News ®, GIP/ St. G Media