Back to Top
Woensdag 13 Dec
86034 users - nu online: 1066 people
86034 users - nu online: 1066 people login
VAN ONZE EDITORS
Printervriendelijke Pagina  
Eerbetoon aan Gerrit Komrij


door Martin Maassen in Films & boeken , 22 september 2017

This article is also available in English


Het literaire tijdschrift De Parelduiker wijdt een dubbelnummer aan de te jong gestorven Gerrit Komrij (1944-2012). Komrij mag met recht een homo universalis worden genoemd. Hij was begaafd op veel kunstzinnige terreinen. De meeste mensen kennen hem als bloemlezer (de Dikke Komrij is een begrip in literair Nederland), als dichter, als schrijver en als columnist.

KomrijMinder mensen kennen hem als vertaler en als schrijver van toneelstukken. En was hij ook een homo-activist?

Eerste Dichter des Vaderlands

In 2000 kon het volk zijn eerste Dichter des Vaderlands kiezen. Rutger Kopland kreeg de meeste stemmen, maar hij trok zich terug. De nummer twee, die slechts vijf stemmen minder kreeg, accepteerde de functie wel. Komrij werd een hartstochtelijk ambassadeur van de poëzie.

Hij richtte de Poëzieclub op en startte het tijdschrift Awater, een lustoord voor de liefhebber van gedichten: “In een hermelijnen mantel gehuld hield ik gedurende die periode elke dag een poëzie-ontbijt met de koningin. Samen namen we de pas verschenen bundels door, beurtelings sprekend in jamben en spondeeën. Vervolgens maakte ik een rijtoer waarbij ik mijn laatste eigenhandig vervaardigde gedicht op strooibiljetten uit de koets wierp. Het volk bukte gretig om ze op te rapen. Het volk liet de strooibiljetten van hand tot hand gaan. Maar niet heus.”

Komrij op jongen leeftijd in AmsterdamKomrij dichtte regelmatig over actuele zaken. Over de koninklijke familie (het overlijden van prins Claus, de geboorte van een prinsesje en de verloving van Willem-Alexander en Maxima), over de vuurwerkramp in Enschede (“Je mist / Heel erg de mensen die je niet eens kende / Alsof er in je ziel is ingebroken.”), maar ook over de politiek.

Zo kreeg het gedicht “De zittende politicus,” geschreven naar aanleiding van de moord op Pim Fortuyn, van alle Gedichten des Vaderlands de meeste reacties:

Hij heeft nog nooit gedanst. Hij kent zijn doel.
Affice toneelstuk Het chemische Huwelijk (1982)Nog nooit is op zijn vale klerkensmoel
Zomaar een lach verschenen, maar die nacht,
Nadat de gek de nar had omgebracht,
Kroop hij zijn bed uit, glimmend van de pret,

En maakte onbespied een pirouette.
Dank, dank, riep hij, het monster is geveld.
Hij oefende het woord ‘geschokt’ voor morgen
En sliep als twintig ossen kunnen slapen.Straks is hij, voor de camera, vol zorgen.
Natuurlijk is hij zwaar tegen geweld.
Daar klinkt verdomd weer zijn belegen lied.
Hij loopt op straat, ondraaglijk rechtschapen,
En ziet nog steeds het echte monster niet.


In de meeste gedichten schipperde Komrij tussen afstand nemen en toenadering zoeken: “Ach god, ik vind wel dat het vaderland de dichter heeft die het verdient, maar dat de dichter niet het vaderland heeft dat hij verdient.”


Bloemlezer

Charles Hofman en Gerrit KomrijDe Parelduiker besteedt ook ruim aandacht aan de andere kwaliteiten van Komrij, bijvoorbeeld als bloemlezer: “Mijn natuur is het om uit boeken weer boeken te maken.” In 1971 debuteerde Gerrit Komrij als bloemlezer met een keuze uit de Ideeën van Multatuli. De bloemlezing wordt, aldus dichter en poëzierecensent Ad Zuiderent, als statement beschouwd. “Komrij onderstreept ermee dat hij als polemist en criticus (...) aan Multatuli schatplichtig is.”

Het grote succes als bloemlezer kwam met de zogenaamde Dikke Komrij, inmiddels een begrip in poëzieland. Dikke pillen met gedichten uit de zeventiende en achttiende eeuw, respectievelijk uit de negentiende en twintigste eeuw. Overzichtsbloemlezingen die dan een naam droegen als De Nederlandse poëzie van de 17de en 18de eeuw in 1000 en enige gedichten. “Duizenden boeken moeten weer een boek voortbrengen (...). Ik weet niet of de voortplanting bij de mensen een verstandig iets is, maar wat een prachtidee is de voortplanting bij de boeken. Zojuist heb ik drie karretjes naar het magazijn zien wegrijden. De oude boeken gaan weer slapen. Eventjes hebben ze meegeholpen aan de verwekking van een nieuw boek.”


Homo-activist?

Gert Hekma staat uitgebreid stil bij de vraag of Komrij een homo-activist was. Hij herinnert zich een kennismakingsbezoek in de zomer van 1978: “Van de kennismaking met Komrij herinner ik me zijn huis aan de Jacob van Lennepkade met een enorme bibliotheek waarin veel ‘homo’-boeken. Jong en onwetend stelde ik de vraag of hij al die boeken had gelezen waarop hij antwoordde dat de melkboer dat ook al gevraagd had.”

Hekma ziet Komrij als een “éénpersoonsbeweging” en niet als een activist. Voor Komrij is homoseksualiteit een kwestie van taal, geschiedenis en literatuur: “Wat ik doe is alles wat ik prettig vind homoseksueel noemen en alles wat ik niet prettig vind heteroseksueel.”

Komrij zette zich af tegen knuffelhomo’s als Gordon en Gerard Joling, tegen travestie en nichterigheid (“ik hou niet van verwijving, ik hou van mannen die mannen zijn. De meeste nichten werken ontstellend anti-erotiserend op me.”) en tegen de jaarlijkse Gay Parade en “de verontrustende afwezigheid van elk breekbaar element, van elk element van tegendraadsheid” daarbij. Komrij kon zich steeds minder met “homoseksuelen” identificeren. Homo’s traden steeds vaker op “als politieagenten die bepaalden wat wel en niet correct is.”

Hilarisch was zijn ontmoeting met het komische duo van de platte nichtenhumor, Gordon en Gerard Joling. Samen zaten zij op 9 maart 2006 aan tafel bij het RTL-programma Barend en Van Dorp. Het duo toonde interesse, maar Komrij niet in hen. Joling reageerde met: “Heeft u helemaal geen idee wie we zijn?” Waarop Komrij antwoordde met: “Eh, ja, een beetje van de verkeerde kant, denk ik.”

Komrij vond het “heel wonderlijk dat de homobeweging in Nederland heeft bereikt dat homo’s zo populair worden.” Voor Komrij stak acceptatie van homoseksualiteit dieper dan één keer per jaar dansen langs de grachten met de Gay Parade, zo concludeert Gert Hekma. Maar het blijft voor hem een mysterie hoe Komrij die acceptatie wel wilde vormgeven.

Gerrit Komrij ging dwars tegen de tijdgeest en de communis opinio in. De Parelduiker schetst het bonte palet van Komrij’s actieve leven. De verkenners van het Komrijk en andere cultuurliefhebbers mogen blij zijn met dit eerbetoon.



  De Parelduiker over Gerrit Komrij (jaargang 2017, nummer 2/3, 176 pagina’s, € 22,99, ISBN 9789059374904) is verkrijgbaar via de beter gesorteerde boekhandel of te bestellen via www.parelduiker.nl.

Het fabeldier dat Komrij heet (Schrijversprentenboek 51) van Onno Blom is uitgegeven door de Bezige Bij en biedt een fraaie fotobiografie van het leven (tot 2004) van Gerrit Komrij en zijn levenspartner Charles Hofman.

En natuurlijk is er het Komrijk: http://komrijk.org/ Hier houdt Charles Hofman het werk en het gedachtegoed van Gerrit Komrij levend.



 









Rubrieken:


















Meer uit Films & boeken
Meer uit nummer 313
Meer van Martin Maassen





AA Boys


First class boys, home and hotelvisits

meer info |visit


Boysclub 21


Oldest boysclub

meer info |visit















bottom image




Entire © & ® 1995/2017 Gay International Press & Stichting G Media, Amsterdam. All rights reserved.
Gay News ® is een geregistreerde merknaam. artikelen Gay News; duplicatie niet toegestaan. Opname uitsluitend na schriftelijke toestemming van uitgever, met verplichte bronvermelding gaynews.nl. Door derden overgenomen artikelen worden in rekening gebracht, en zo nodig geincasseerd. Gay News ISSN: 2214-7640, ISBN 8717953072009. Gay News op Wikipedia.
Volg Gay News:
Twitter Issuu
RSS RSS Editors
zelfstandige Escortboys

CMI
Neem contact op
Abonneren
Adverteren






© 1995/2017 Gay News ®, GIP/ St. G Media