Back to Top
Woensdag 18 Oct
86002 users - nu online: 1344 people
86002 users - nu online: 1344 people login
VAN ONZE EDITORS
Printervriendelijke Pagina  
Tom of Finland’s subversieve spel met manlijkheid

door Redaktie in Theater, Kunst & Expo , 10 augustus 2015


De expositie Tom of Finland: The Pleasure of Play, die op 14 juni werd geopend en nog tot 24 augustus is te zien in Artists Space te New York, is een van de meest uitvoerige overzichtstentoonstellingen die tot op heden aan Tom of Finland zijn gewijd. De expositie bestrijkt zes decennia en omvat meer dan honderdtachtig tekeningen, papieren uitknippoppen uit z’n jeugd in de jaren dertig, de complete set gouaches uit de jaren veertig, tezamen met triptieken, afzonderlijke tekeningen, storyboards en meer dan driehonderd “referentiepagina’s.”

Touko Laaksonen, beter bekend als Tom of Finland (Kaarina, 1920 – Helsinki, 1991), was het kind van onderwijzers en groeide op het platteland van Finland op. Op negentien-jarige leeftijd schreef hij zich in voor een schriftelijke advertentie-opleiding, maar hij werd al spoedig voor het leger opgeroepen en diende bij de Finse strijdkrachten in de strijd tegen een Sovjet-invasie. Na de Tweede Wereldoorlog bleef hij in Helsinki en studeerde piano aan de vermaarde Sibeliusacademie. Tijdens zijn jaren aan de academie werkte Laaksonen als freelance grafisch ontwerper, en later werd hij senior art director op het kantoor te Helsinki van het internationale reclamebureau McCann Erickson.

Terwijl hij als reclameman in Helsinki leefde, begon zijn wereldwijde carrière als iconische homo-persoonlijkheid in de jaren vijftig in Los Angeles door zijn frequente medewerking aan Bob Mizer’s tijdschrift Physique Pictorial. Vanaf de jaren zestig publiceerde hij met een zekere regelmaat zijn nu wereldberoemde stripverhalen bij de Deense uitgever DFT, bij COQ International en bij de Revolt Press, en later via zijn eigen Tom of Finland Company.

Wereldroem

Tom of Finland’s allereerste tentoonstelling vond in 1973 te Hamburg plaats, een stad die hij vanaf de vroege jaren vijftig regelmatig bezocht en die toentertijd een belangrijk centrum voor zijn activiteiten vormde. Een trendsettende Hamburgse flikkerkroeg had hem de opdracht voor een grote muurschildering gegeven en in oktober 1973 organiseerde een door de Revolt Press gedreven seksshop in die stad bij de onthulling daarvan Tom’s eerste expositie, waarop de originele tekeningen van zijn stripverhaal over de houthakker Pekka werden getoond.

In oktober 1978 had Tom of Finland zijn eerste tentoonstelling in New York bij Stompers, een laarzenwinkel in de West Village. Een paar maanden eerder, in februari 1978, had zijn eerste galerie-expositie in de Verenigde Staten plaatsgevonden bij Feyway Studios te San Francisco, waar hij vriendschap sloot met Robert Mapplethorpe, die hem hielp in 1980 zijn eerste belangrijke tentoonstelling in New York te krijgen bij de Robert Samuel Gallery.

In maart 1978 werd het werk van Tom of Finland voor het eerst in Amsterdam getoond op de openingstentoonstelling van de Rob Gallery. In 1981 vertelde Rob Meijer in een interview met het homotijdschrift Sek over het ontstaan van zijn galerie, die toen de enige in Europa was, die “male erotic art” toonde: “Ik had een schilderij laten maken door een bevriende schilder en dat wilde ik met een feest openen. Van het een komt het ander en zo is het idee [voor de galerie] geboren. Tom of Finland was al redelijk bekend, en die heb ik gewoon geschreven, dat ik het leuk zou vinden werk van hem te hebben hangen. Kort daarna kwam er een tiental tekeningen over de post.”

In de jaren tachtig was Tom’s werk regelmatig te zien bij Rob Gallery, en iets meer dan een jaar voor zijn overlijden noemde Rob hem “nog steeds een van de belangrijke kunstenaars van de galerie.” Hoewel Rob in 1981 tegenover Carolijn Visser van NRC Handelsblad had verklaard dat in zijn ogen Tom’s tekeningen geen “conversatiestukken” maar “masturbatiestukken” zijn, verzette hij zich minder dan tien jaar later in een interview met GA-Magazine tegen Tom of Finland’s eigen karakterisering van z’n werk als pornografisch: “Dat moet Tom of Finland natuurlijk zelf weten. Het meeste werk vind ik zo hoog van kwaliteit dat het boven pornografie uitgroeit. Wel is het vaak zo dat hoe verborgener een kunstenaar moet werken, hoe spannender zijn werk wordt. Hoe meer in het geniep ze moeten werken, des te betere dingen komen eruit.”

Tijdens zijn zeventien jaar bij McCann, een baan die hij in 1973 opzegde, begon Tom of Finland extensief door Europa te reizen. Op zijn vele trips, vooral naar Londen, Hamburg en Berlijn, nam hij zijn tekeningen mee, om te verkopen, of cadeau te doen aan mannen die hij in de plaatselijke homoscene ontmoette. Hierdoor bracht hij niet alleen zijn werk onder de aandacht, maar bouwde hij ook een ondergronds distributienetwerk op, en daarmee een netwerk van vrienden en bewonderaars. Vanaf de jaren zeventig bezocht Tom of Finland ook steeds frequenter de Verenigde Staten. Hoewel hij nooit permanent in Amerika woonachtig was, verdeelde hij tijdens het laatste decennium van zijn leven zijn tijd gelijkelijk tussen Helsinki en Los Angeles.

Tom of Finland’s biografie loopt parallel met cruciale momenten in de twintigste-eeuwse (homo-)geschiedenis, en legt getuigenis af van de rampen, het tumult en de radicale veranderingen die tijdens zijn leven plaatsgrepen. Sterker nog, zijn oeuvre staat in een dialectische relatie met deze gebeurtenissen en de vaak onderdrukkende cultuur die hem omgaf.

Al vanaf een jonge leeftijd speelde Tom of Finland met de iconografische conventies waarop zowel de representatie als het gehele begrip van mannelijkheid zijn gebaseerd. Zijn emblematische, buitenproportioneel getekende fallussen bedreigen niet alleen de bestaande symbolische orde van heteroseksualiteit, maar reorganiseren ook de principes waardoor (homo)seksuele verlangens zijn geordend. In een bespreking van “The Pleasure of Play” constateerde Jason Farago: “Het mannelijke seksorgaan is niet zozeer als een lichaamsdeel afgebeeld, maar meer als een op zichzelf staand fetisj-object - een ding dat onafhankelijk van het mannenlichaam is, en dat een intense, geëxalteerde verering waardig is.”

Tom’s onverschrokken verbeelding van seksualiteit kan ook worden beschouwd als een schildering van de sadomasochistische relatie die speelt tussen cultuur en subcultuur zelf, een aspect dat als een rode draad door de homocultuur van de twintigste en de eenentwintigste eeuw loopt, maar eveneens aanwezig is in leven en werk van Tom of Finland.

Ondermijnend

Het is waarschijnlijk dat Tom of Finland tijdens zijn werkzaamheden van 1956 tot 1973 als senior art director bij één van de eerste internationale reclamebureaus toegang had tot een breed scala aan internationale, algemene publicaties maar ook tot de illegaal gepubliceerde vroege homotijdschriften – uit beide soorten knipte hij nauwgezet details die hij op afzonderlijke bladen samenvoegde om later als studiemateriaal te gebruiken, of zoals hij ze noemde, referentiepagina’s.

Het is veelzeggend dat veel van deze knipsels afkomstig zijn uit internationale campagnes in gedrukte media; Tom of Finland bestudeerde en demonteerde klaarblijkelijk de voorstellingen van manlijkheid en geslachtsspecifieke attributen in algemene media, en voegde die samen met knipsels uit homotijdschriften. Het merendeel van deze collages was oorspronkelijk ondergebracht in afzonderlijke mappen en gesorteerd naar duidelijke onderscheidingscriteria: leren jacks, motorfietsen, uniformen, baarden, kapsels, enzovoort. In zeldzame gevallen tekende hij ook rechtstreeks op deze knipsels, om bestaande eigenschappen te versterken dan wel te reduceren.

In een zeker opzicht vormen de collages de sleutel tot het begrijpen van Tom of Finland’s werk. Overdag (in ieder geval tot 1973), was hij als gewaardeerde reclamevakman direct betrokken bij de creatie van het heteronormatieve droombeeld van het gelukkige kleinburgerlijke gezin van de late jaren vijftig; ’s nachts, daarentegen, verknipte hij uitgerekend de grondslag van zijn eigen werk (gedrukte reclame) om dat te bestuderen, te analyseren en te categoriseren – en al doende transformeerde hij deze referentiepagina’s in het exacte tegendeel van hun uitgangspunt.

Eén aspect van Tom of Finland’s tekeningen is dat de gezichten van zijn hoofdfiguren een vertrouwde, herkenbare gelijkenis hebben – deze brutale, grijnzende gezichten presenteren, terwijl ze zich aan sadomasochistische genoegens overgeven, een onverschrokken visie op seksualiteit, die zich richt tegen de cultuur die de relatie tussen seksualiteit en angst op de eerste plaats creëerde.

Tom of Finland: The Pleasure of Play is de eerste tentoonstelling  waarop de historische rol wordt onderzocht, geanalyseerd en gepresenteerd die zijn werk speelt bij het aan de orde stellen en overschrijden van stereotype relaties tussen geslacht, seksualiteit, ras, klasse en macht. De expositie is te zien tot en met 23 augustus 2015.



Artists Space Exhibitions
38 Greene Street, 3rd Floor
New York, NY 10013, USA



 









Rubrieken:








In het nieuwste nummer, Gay News 314, 2017














Meer uit Theater, Kunst & Expo
Meer uit nummer 288
Meer van Redaktie





Spijkerbar


Cruise and play bar

meer info |visit


The Web


Friendly & hot cruise bar

meer info |visit















bottom image




Entire © & ® 1995/2017 Gay International Press & Stichting G Media, Amsterdam. All rights reserved.
Gay News ® is een geregistreerde merknaam. artikelen Gay News; duplicatie niet toegestaan. Opname uitsluitend na schriftelijke toestemming van uitgever, met verplichte bronvermelding gaynews.nl. Door derden overgenomen artikelen worden in rekening gebracht, en zo nodig geincasseerd. Gay News ISSN: 2214-7640, ISBN 8717953072009. Gay News op Wikipedia.
Volg Gay News:
Twitter Issuu
RSS RSS Editors
zelfstandige Escortboys

CMI
Neem contact op
Abonneren
Adverteren






© 1995/2017 Gay News ®, GIP/ St. G Media