Back to Top
Woensdag 18 Oct
86002 users - nu online: 1339 people
86002 users - nu online: 1339 people login
VAN ONZE EDITORS
Printervriendelijke Pagina  
Een hooggeleerde gevallen vogel vleugellam?

door John Luteijs in Films & boeken , 06 mei 2015


Theo van Willigenburg (1960), hoogleraar ethiek in Rotterdam, heeft vanaf 2004 wegens seksueel contact met minderjarige jongens in de gevangenis gezeten. Of dat allemaal terecht was, stelt hij in zijn boek Gevallen vogel ter discussie. Ook beschrijft hij zijn lot als zedendelinquent en homo in de gevangenis.

Probeert hier iemand zijn stommiteiten te vergoelijken? Of mogen we zijn boodschap gewoonweg niet negeren?

Wat is waar?

Van Willigenburg vertelt over zijn (vermeende) seksuele contacten met minderjarige jongens, allen verbonden aan het Roder Jongenskoor waar ook Van Willigenburg op dat moment actief is. Een van die contacten geeft hij ook toe en hij heeft daar spijt van. Een onzekere jongen van dertien van het koor logeert bij van Willigenburg. ’s Avonds in de logeerkamer spreekt de jongen over zijn mogelijke homoseksualiteit met de auteur. Het gesprek wordt intiem, de sfeer is “broeierig” zoals van Willigenburg het noemt. In zijn fantasie maakt hij de jongen ouder dan hij is, aldus de schrijver. Het komt tot een seksueel contact.

Van Willigenburg heeft er meteen een slecht gevoel bij en kan niet meer slapen. De volgende dag wil hij met de ouders praten, maar die zijn op vakantie. De schoonmoeder van de zus van de jongen geeft Van Willigenburg aan bij de politie. Die pakt hem op en hij komt in voorarrest. Hij ontkent niet. De zaak eindigt in 2005 in een voorwaardelijke straf en in een verplichte therapie. Inmiddels is hij als hoogleraar ontslagen.

Als vervolgens begin 2009 drie nieuwe aangiften volgen belandt hij wederom in de gevangenis, deze keer voor zesentwintig maanden. Van Willigenburg beweert dat die aangiftes vals zijn, maar weet dat klaarblijkelijk bij de rechter niet overtuigend neer te zetten, ook niet in zijn cassatieberoep bij de Hoge Raad. Hij heeft zijn gevangenisstraf moeten ondergaan. Desondanks laat hij het er niet bij zitten en hij bereidt op dit moment een herzieningsverzoek voor bij de Hoge Raad.


Gevangenis

In de gevangenis probeert Van Willigenburg te verheimelijken dat hij wegens een zedenzaak zit, net zoals hij verborgen houdt dat hij al tweeëntwintig jaar met een man samenleeft. Maar het lukt niet om anoniem te blijven. Als zijn achtergrond ontdekt wordt, krijgt hij het zwaar. “In de gevangenis worden maatschappelijke waardeoordelen en vooroordelen uitvergroot. Nergens komen de onderbuikgevoelens van een samenleving zo hevig aan de oppervlakte.” De consequentie: “Homo’s hebben geen leven achter de tralies. Pedofielen of wie daarvoor wordt aangezien, zijn vogelvrij.” Ook Van Willigenburg krijgt dat letterlijk te voelen.


Essentiële vragen

Van Willigenburg stipt in zijn boek essentiële vragen aan. Denk aan de vraag wat diegenen willen die het misbruik hebben meegemaakt. De jongens – inmiddels volwassen mannen – die in 2009 (volgens Van Willigenburg: valse) aangifte hebben gedaan, willen dat justitie hem vervolgt. De jongen met wie hij in 2004 seksueel contact had alsook diens ouders hadden liever geen politieonderzoek en proces gezien. Omdat iemand anders aangifte heeft gedaan, komt dat onderzoek er toch, ook nu de jongere zelf geen aangifte heeft gedaan.

Een andere essentiële vraag is de “waarheidsvinding” van het Openbaar Ministerie – waar volgens de schrijver feitelijk niet aan wordt gedaan. Het OM wil volgens hem een zaak rond krijgen, niet meer en niet minder. Daar helpen selectieve bewijsvoering, de wijze van presenteren en suggestief taalgebruik bij. Wat de beschuldigde daadwerkelijk te zeggen heeft om tot de waarheid te komen, lijkt er niet toe te doen. Zijn advocaat helpt Van Willigenburg uit de droom: “Politieverhoren zijn alleen maar bedoeld om bewijs te vergaren dat tegen u gebruik kan worden.”

Bij de therapie, die Van Willigenburg in 2005 verplicht ondergaat, gaat het volgens de schrijver niet om het stellen van oprechte vragen en het verwoorden van oprechte twijfels. Bijvoorbeeld over wat nou precies de schade is die bij het slachtoffer is veroorzaakt. Ook als je oprecht ontkent dat je het seksuele contact had gepland, wordt dat tegen je gebruikt, zoals alles wat ook maar in de buurt komt van een mogelijke relativering of rechtvaardiging van de daad. Te weinig “delictinzicht.” Het gaat er in de therapie klaarblijkelijk niet om wat je beweegt – met alle twijfels en ongerijmdheden die daarbij horen. “Als je niet het juiste zegt wordt je niet gehoord of maak je een ‘denkfout.’” Gevolg: “[...] ik moet me maar zo snel mogelijk aanpassen. Ik moet tenslotte wel slagen...”


Reflectie

Van Willigenburg probeert in de gevangenis te studeren en te schrijven en op die manier overeind te blijven. Via het werk van filosofen als Kant, Wittgenstein, Nietzsche, Foucault, Agamben en Lyotard reflecteert Van Willigenburg op wat hij meemaakt. Vanuit zijn nieuwe ervaring krijgt hij een andere toegang tot deze filosofen en stelt boeiende vragen, toegepast op zijn situatie: wat kunnen we kennen, hoe werken onze vooroordelen (met de bijna onvermijdelijke tunnelvisies), hoe werkt de macht van het systeem, wat zijn onze – vaak onuitgesproken – visies op rechtvaardigheid, straf, vergelding, proportionaliteit, macht, seksualiteit? Met welke mechanismen wordt de subjectieve mens tot een object gemaakt waarmee de machtigen naar believen kunnen omspringen? Welke rol spelen religie en filosofie voor iemand die in de gevangenis zit? Uiteraard is hij bij de bespreking van die filosofen onvolledig en kort. En je kunt kritiek hebben op zijn keuzes voor juist díe filosofen. Dat doet echter niets af aan het belang van de vragen die hij stelt.


Verontrustend

Het boek van Van Willigenburg is verontrustend. Stel dat hij gelijk heeft – wat nog moet blijken – en hij zou vanwege valse beschuldigingen in de gevangenis zijn beland. Stel dat het OM zijn werk niet goed heeft gedaan en niet de waarheid wilde, maar vooral een veroordeling. En stel dat dit symptomatisch zou zijn voor de aanpak van het OM. Dan hebben we in dit land een probleem. We weten inmiddels van andere verkeerde veroordelingen vanwege “tunnelvisie.” Waren dat incidenten? Van Willigenburg gelooft van niet. “Ze zijn inherent aan een systeem dat zijn eigen functioneren, zijn perfectie, tot hoofddoel heeft gemaakt.” “Ik heb geen enkel geloof meer in de rechtspraak. Het OM is de vijand, dat zonder meer. Maar ook in rechtbanken heb ik geen vertrouwen meer.”

Eerder hebben andere onderzoekers kritische noten gekraakt over de wijze waarop recht gesproken wordt. Nu doet Van Willigenburg dat ook, met het verschil dat hij aan den lijve ervaren heeft hoe het is om in de justitiële molen terecht te komen en te ondergaan hoe iemand in de gevangenis van mens tot nummer wordt.

Het is te hopen dat justitie en therapeuten weerwoord bieden en dat zal blijken dat Van Willigenburg wild om zich heen heeft geslagen. Liever te moeten twijfelen aan de integriteit van één man dan aan een fundamentele pijler van onze samenleving. Maar aan wie we moeten twijfelen, moet nog blijken. Vooralsnog is de Gevallen vogel niet vleugellam en hij heeft een interessante boodschap.


Nagekomen

Inmiddels is naar aanleiding van het verschijnen van dit boek in het Nederlands Dagblad een reactie gekomen van een de slachtoffers. Van Willigenburg zou selectief zijn met de feiten en zaken omdraaien en hij zou doorslaggevende bewijsvoering die zijn veroordeling rechtvaardigt “handig buiten beeld” houden. Het slachtoffer stelt verder: “Door het bekennen van schuld en het erkennen van schade bij de slachtoffers kan hij pas écht ruimte vinden. Hij komt dan ook uit de zichzelf toegeëigende slachtofferrol. Het uit de handel nemen van dit onzalige boek zou een eerste stap zijn naar het opbouwen van een nieuw bestaan.”

Van Willigenburg heeft hierop gereageerd en beweert dat de momenteel volwassen man grote sommen geld van hem wilde. Van Willigenburg is daar nooit op ingegaan.

Als je de veroordeling van de rechtbank Utrecht leest heeft het slachtoffer zeker een punt. Maar juist tegen die veroordeling verzet Van Willigenburg zich. De feiten zijn en blijven onduidelijk. Niets is wat het lijkt te zijn. Wie heeft gelijk? Om daar achter te komen moet dit boek juist niet uit handel worden genomen. Alleen door woord en weerwoord kunnen fouten en misstanden aan het licht komen en misschien hersteld worden.



Theo van Willigenburg, Gevallen vogel: Kant, Wittgenstein, Nietzsche, Foucault, Agamben, Lyotard achter tralies. Budel: Uitgeverij Damon, 2014, geb., 528 blz., ISBN 9789460361920

John Luteijs was hoofdredacteur van De nieuwe Sekstant, het tijdschrift van de Nederlandse Vereniging voor Seksuele Hervorming.  



 









Rubrieken:








In het nieuwste nummer, Gay News 314, 2017














Meer uit Films & boeken
Meer uit nummer 284
Meer van John Luteijs





HotSpot Bar


The bar with the 'campy' music videos

meer info |visit















bottom image




Entire © & ® 1995/2017 Gay International Press & Stichting G Media, Amsterdam. All rights reserved.
Gay News ® is een geregistreerde merknaam. artikelen Gay News; duplicatie niet toegestaan. Opname uitsluitend na schriftelijke toestemming van uitgever, met verplichte bronvermelding gaynews.nl. Door derden overgenomen artikelen worden in rekening gebracht, en zo nodig geincasseerd. Gay News ISSN: 2214-7640, ISBN 8717953072009. Gay News op Wikipedia.
Volg Gay News:
Twitter Issuu
RSS RSS Editors
zelfstandige Escortboys

CMI
Neem contact op
Abonneren
Adverteren






© 1995/2017 Gay News ®, GIP/ St. G Media