Back to Top
Donderdag 23 Nov
86024 users - nu online: 1253 people
86024 users - nu online: 1253 people login
VAN ONZE EDITORS
Printervriendelijke Pagina  
Vrouwen, het mannenlichaam en homo-erotiek


door Julien Beyle in Theater, Kunst & Expo , 11 juli 2014


Begin dit jaar exposeerde René Smith onder de titel Manorama tekeningen, schilderijen en collages bij het Bureau of General Services - Queer Division te New York. Naar aanleiding van deze tentoonstelling schreef Abi op gayletter.com: “Toen ik dit oeuvre voor het eerst zag, kreeg ik de indruk dat het door een homo was gecreëerd

— René Smith’s presentatie van afbeeldingen van mannen heeft dezelfde homo-erotische kwaliteiten als die van veel homokunstenaars die zich met het mannelijke lichaam bezighouden. Het verschil is, zoals René verklaart, dat ‘het project gaat over mannenlichamen gezien door de ogen van een vrouw — de vrouwelijke blik — het mannenlichaam — het lichaam als landschap met heuvels en valleien om in rond te dwalen.’”


Appreciërende blikken

Abi’s opmerking roept enkele vragen op, waarvan veruit de belangrijkste is: waarom worden erotische afbeeldingen van het mannenlichaam doorgaans met homo’s in verband gebracht? Als we uitgaan van een algemeen geaccepteerd percentage van mensen die een voorkeur voor de eigen kunne hebben, dan vloeit daaruit voort dat zo’n negentig procent van de vrouwen zich tot mannen voelt aangetrokken. Dat ze die verlangens niet uitsluitend op hun (toekomstige) echtgenoot richten zou sedert de feministische revolutie van de jaren zestig ook als een geaccepteerd feit mogen worden beschouwd. Maar zelfs voordien waren er al vrouwen die hun ogen niet voor een mannenlichaam sloten.

Toen in de negentiende eeuw vrouwen begonnen de wereld te verkennen, berichtten ze in hun verslagen ook over schaars geklede mannen die ze in, bijvoorbeeld, Egypte op hun weg vonden en “vaak met een ongedwongen waardering die ontbreekt in de veel verbijsterder reacties van hun mannelijke tegenhangers,” zoals Joseph Allen Boone constateerde in zijn recent verschenen meesterwerk The Homoerotics of Orientalism. De Ierse feministe Frances Power Cobbe memoreerde in haar Cities of the Past (1864) bijvoorbeeld vergenoegd de “brede borstkassen en bronzen, bijna naakte ledematen” van de mannen in Caïro. Haar tijdgenote Lucie, Lady Duff-Gordon zong in haar uiterst succesvolle Letters from Egypt, die een jaar na Cobbe’s boek werden gepubliceerd, eveneens de lof van de “goddelijke” ledematen van Egyptische mannen, “van haar roergangers tot zwemmers die vlak bij haar boot naakt ronddartelden tot het vlees van bruine lichamen in de groene korenvelden: ‘de mannen [zijn] halfnaakt en de jongens helemaal,’” aldus Boone’s samenvatting.

Deze negentiende-eeuwse reizigsters konden door hun maatschappelijke positie de mores van hun tijd enigszins naar hun hand zetten. In onze Christelijke maatschappij is vrouwen eeuwenlang voorgehouden dat hun enige recht het aanrecht is en dat ze niet worden geacht een carrière na te jagen. Toch zijn er altijd vrouwen geweest die hun (artistieke) talenten openlijk wilden ontplooien. Judith Leyster (1609-1660) was vermoedelijk een van de eerste vrouwen in het Westen die tot “meesterschilder” werd uitgeroepen.

Zij was een van de weinige vrouwelijke schilders tijdens de Nederlandse Gouden Eeuw en het enige vrouwelijke lid van het schildersgilde te Haarlem. In haar oeuvre bevinden zich diverse jongens- en mansportretten, die zeker niet onverbloemd erotisch genoemd kunnen worden, maar uiteindelijk is “erotisch” een kwalificatie die door de blik van de beschouwer wordt bepaald. Het is niet ondenkbaar dat sommige kunstminnaars in de uitbundige jongemannen van Vrolijk drietal (1629-1631) wel degelijk iets opwindends ontdekten. Haar schilderijen tonen echter nooit naakt zoals haar mannelijke collega’s dat konden presenteren.


Sebastiaan in Canada

Judith Leyster kende waarschijnlijk de internationaal befaamde Utrechtse caravaggist Gerard van Honthorst. Omstreeks 1623 schilderde Van Honthorst de heilige Sebastiaan, alleen bekleed door een lendendoek. Met dit onderwerp was hij mogelijk bekend geraakt door zijn tijdens een verblijf in Italië aangeknoopte vriendschap met Guido Reni, die zeven, zeer succesrijke, versies van deze heilige als aantrekkelijke efebe vervaardigde. Onder andere door Reni’s evocaties is Sint Sebastiaan in de loop der eeuwen een waar homo-icoon geworden, dat nog steeds tot inspiratie dient. En niet alleen voor mannelijke kunstenaars.

Een paar jaar geleden vervaardigde Corno, die in 2009 een plaats kreeg in de Top 40 van invloedrijke Canadese vrouwen van More Magazine, een reeks van vier schilderijen over de Sebastiaan-legende. Sebastiaan is de beschermheilige van onder andere de (boog-)schutters (veel schutterijen dragen zijn naam), maar ook is hij één van de zes pestheiligen. In een boekje dat in 2013 via Blurb.com verscheen over The San Sebastian Series by Corno schrijft Linda Corriveau: “Nieuwe moordenaars vervangen oude. Aids heeft wereldwijd vijfentwintig miljoen mensen omgebracht sinds het in 1981 voor het eerst werd geïdentificeerd. Aids zou daarom als de pest van onze tijd kunnen worden beschouwd. [...] degenen die het meest door aids zijn geteisterd, zijn leden van de homogemeenschap geweest, die erdoor werden gedecimeerd. Dus aids kan ook de ‘homopest’ worden genoemd. Tot welke heilige kun je je dan beter wenden dan Sint Sebastiaan die al sedert lang een icoon van de homowereld is?” Corno werd tot haar reeks geïnspireerd omdat ze, in Corriveau’s woorden, “diep was getroffen door de ervaringen van een kennis die veel vrienden, inclusief z’n beste vriend, aan aids had verloren. Ze voelde zich verbonden met de strijdige emoties van smart, opluchting en zelfs schuldgevoel die met overleven samengaan.”

Aangezien Sebastiaan onder keizer Diocletianus leider van de Pretoriaanse Garde was, wordt hij doorgaans afgebeeld als een viriele man, grotendeels naakt en door pijlen doorboord. Vooral het eerste aspect van deze eeuwenlange Sebastiaan-iconografie is de reden waarom hij nog steeds tot de verbeelding van homo’s spreekt. Maar ook vrouwen blijken daarvoor dus niet ongevoelig. Aangezien Sebastiaan, eerlijk gezegd, in het palet aan afbeeldingen dat de aids-crisis heeft gegenereerd bepaald geen hoofdrol speelt, zou iemand die zich aan speculaties overgeeft zelfs kunnen vermoeden dat Corno zich tot de Sebastiaan-mythe voelde aangetrokken omdat hij een homo-erotisch icoon is.


Verwijfde heterojongens

Dat veel heteromannen uiterst hitsig worden bij het idee van lesbische seks is algemeen bekend. Dat veel vrouwen even opgewonden raken van homoporno is een minder geaccepteerd gegeven. Regina Lynn, columniste voor Wired, schreef ooit: “Voor mij is homoporno altijd opwindend geweest door de mannelijkheid ervan. De kracht en de macht, plus de dubbele dosis rauwe mannelijke energie en seksualiteit, leveren tezamen meer dan de som van de afzonderlijke delen op.” In de Westerse maatschappij durven veel vrouwen echter niet echt voor deze voorkeur uit te komen, maar, schrijven Ogi Ogas en Sai Gaddam in A Billion Wicked Thoughts: What the World’s Largest Experiment Reveals About Human Desire (New York 2011), “in de Japanse maatschappij wordt algemeen geaccepteerd dat vrouwen houden van homoromances, die vaak yaoi (of ‘jongensliefde’) worden genoemd [...]. De populairste strips [...] onder Japanse meisjes gaan over aantrekkelijke, lichtelijk verwijfde heteroseksuele jongens die seks met elkaar hebben.”

Hoewel de vlucht die op vrouwen gerichte manmanlijke erotica momenteel, vooral via internet, heeft genomen opmerkelijk is, is een vrouwelijke belangstelling voor homo-erotiek niet nieuw. Mannen die opgroeiden voordat in de tweede helft van de jaren zeventig literatuur voor en door homo’s een stevige opmars maakte, moesten zich vergenoegen (en bepaald niet onwillig) met bijvoorbeeld de van erotiek tintelende romans over Alexander de Grote door Mary Renault. Maar ook toen de zogenaamde “homoliteratuur” al stevig in het zadel zat, konden vrouwen zich succesvol op mannenrelaties blijven werpen. Een nog steeds uiterst populaire “homoroman” is bijvoorbeeld The Front Runner (1974) door Patricia Nell Warren, waarin de groeiende liefde van een openlijk homoseksuele atletiekcoach voor zijn protégé centraal staat.

Hoewel de belangstelling van vrouwen voor mannenlichamen en ook -erotiek dus uitvoerig is gedocumenteerd, is het nog steeds niet algemeen geaccepteerd dat vrouwen mannen soms als lustobject beschouwen. Zo werd nog niet zo lang geleden Sex and the City gekarakteriseerd als “de serie over vier vrouwen die zich als homo’s gedragen” omdat de mannenobsessie van Carrie Bradshaw en haar vriendinnen regelmatig seksuele avontuurtjes tot gevolg had, waarbij geen sprake was van liefde of zelfs maar leuk-vinden en dat is blijkbaar uitgesproken homogedrag. Geëmancipeerde vrouwen negeren deze vooroordelen natuurlijk. De collages die René Smith op Manorama exposeerde waren “gemaakt met vintage-tijdschriften uit de jaren zestig en zeventig” en Abi omschreef ze als “prachtig uitgevoerd met gebruik van foto’s van opwindende mannen die op de best mogelijke manier het landschap overnemen. Deze expositie is een bewijs dat pornografie uit de jaren zeventig nog steeds uiterst opwindend is.”


Het vrouwelijke oog

Wie zelf wil beoordelen of vrouwen anders naar mannen kijken dan mannen naar mannen kijken, kan momenteel bij de Groningse galerie MooiMan terecht op de tentoonstelling My Female Eye. Hier geven “negen eigenzinnige vrouwen vanuit verschillende disciplines hun visie op de man – van jong tot oud – in de kunst.” Eeuwenlang vervulde in de geschiedenis van het verlangen van een man naar een andere man de efebe, een jongeling in zijn (late) tienerjaren of van begin twintig, een centrale rol. Dat de partners in homoseksuele relaties “gelijkwaardig” moeten zijn is pas de laatste decennia een keiharde eis geworden. Homokunstenaars die zich met de schoonheid van de jeugd bezighouden worden nu zelfs in een kwaad daglicht gesteld, soms ook met terugwerkende kracht.

Bij de vrouwen op My Female Eye lijkt de politiek correcte weerstand tegen de verbeelding van de jonge man veel minder een rol te spelen. Zo laat de Zweedse schilder Christina van Lingen vanuit haar studie aan de Florence Academy in Art de klassieke kijk op man én jongeling zien en de Britse beeldhouwster Eve Shepherd toont de straatcultuur van nu: “Jongens, rauw, uitdagend maar zeer geraffineerd zoals straatcultuur is,” aldus MooiMan. Zeer opmerkelijk is ook het werk van fotografe Fritsie Willems, die in een zoektocht de kwetsbare momenten vastlegt in periodes van adolescentie: de overgang van jongen naar puber en van puber naar man. Eén van haar portretten van de veertienjarige Shali uit de reeks Hairdo: A Ritual Every Morning siert de voorkant van de uitnodiging. Daarentegen toont Marianne Hofstee in ragfijne potloodlijnen een tegengestelde, maar ook kwetsbare kant van de man, namelijk het verouderingsproces. Andere kunstenaars richten hun blik juist weer op de viriele man. De beeldhouwster Anna Richter presenteert mannen als hengsten in brons of zacht in steen uitgevoerd. Wilma van de Hel zoekt naar de mannelijkheid van mannen en toont voor het eerst een deel van een geheel nieuwe, soms zeer intieme fotoserie Man.

De fotografe Lilith Love, die onlangs de publieksprijs van AVRO Opium won, neemt kijkers mee in haar eigenzinnige universum waarin zij zelf het steeds veranderend middelpunt is en ditmaal haar stoere, mannelijke zijde toont. In het werk van Diana Blok is juist de transitie van man naar vrouw een terugkerend element. De foto in de expositie laat Albert Mol als Queen Elizabeth zien en stamt uit de serie Adventures in Cross-Casting, die destijds is gemaakt voor het Theater Instituut Nederland.



Kruis-loeren

Aan het begin van de film The Witches of Eastwick merkt een vrouw op: “Ik hoop dat z’n pik groter is dan z’n IQ.” Hierna ontbrandt een discussie over het formaat van pikken, waarbij Susan Sarandon een voorkeur voor “klein” uitspreekt, terwijl Michelle Pfeiffer juist “kolossaal” prefereert en Cher beweert hierin een middenpositie in te nemen. Deze drie dames zouden hun hart kunnen ophalen bij de reeks Groin-gazin van de zeer jonge Canadese modefotografe Claire Milbrath, die mannen met erectie in (soms) designerkleding heeft vereeuwigd. Op de website van de galerie wordt bij de foto’s zelfs aangegeven welk modemerk de opgewonden mannen dragen. De afbeelding van de fors bedeelde jager in Browning top en A.P.C. jeans had een close-up uit een pornofilm kunnen zijn, maar vanuit homostandpunt bezien ook opmerkelijk in deze reeks is het hierbij afgebeelde kruisportret van een politieman. Minstens sinds Tom of Finland zijn brute agenten verheven tot een symbool van dominante mannelijkheid, die vaak door hun politieknuppel dubbele penetratiemogelijkheden hebben. Milbrath’s foto lijkt naadloos bij deze homo-erotische traditie aan te sluiten. Bewust of onbewust?


My Female Eye toont dat de blikken die vrouwelijke kunstenaars op mannen richten een even grote verscheidenheid vertonen als die van hun mannelijke collega’s. Tegelijk met My Female Eye is bij MooiMan ook een expositie ingericht, die meer binnen het gebruikelijke stramien van de galerie valt. Op Posing for Karma zijn aquarellen te zien van de Duitse kunstenaar Rinaldo Hopf. Deze werken vormen onderdeel van de reeks Karma, die moet uitgroeien tot honderd figuren en waarvan de voortgang sedert 2008 regelmatig bij MooiMan wordt getoond.



Tot 27 juli te zien.
Zie voor meer informatie en de openingstijden www.mooi-man.nl.



 









Rubrieken:


















Meer uit Theater, Kunst & Expo
Meer uit nummer 275
Meer van Julien Beyle





The Queens Head


cosy and busy gay bar

meer info |visit

















bottom image




Entire © & ® 1995/2017 Gay International Press & Stichting G Media, Amsterdam. All rights reserved.
Gay News ® is een geregistreerde merknaam. artikelen Gay News; duplicatie niet toegestaan. Opname uitsluitend na schriftelijke toestemming van uitgever, met verplichte bronvermelding gaynews.nl. Door derden overgenomen artikelen worden in rekening gebracht, en zo nodig geincasseerd. Gay News ISSN: 2214-7640, ISBN 8717953072009. Gay News op Wikipedia.
Volg Gay News:
Twitter Issuu
RSS RSS Editors
zelfstandige Escortboys

CMI
Neem contact op
Abonneren
Adverteren






© 1995/2017 Gay News ®, GIP/ St. G Media