Back to Top
Woensdag 18 Oct
86002 users - nu online: 1344 people
86002 users - nu online: 1344 people login
VAN ONZE EDITORS
Printervriendelijke Pagina  
Portret van een van Nederland’s meest kleurrijke geestelijken

door Martin Maassen in Films & boeken , 25 mei 2013


Pater Jan van Kilsdonk s.j.: Niet beschuldigen, maar eerbiedigen. “Als mensen ten onder gaan, kom ik in actie. Dan boeit het mij ook. Mij gaat altijd en alleen maar ter harte de individuele weg van die jonge man of vrouw.” Kenmerkender kan pater Jan van Kilsdonk (1917-2008) zichzelf niet neerzetten. Van Kilsdonk deed dat vlak voor zijn dood in 2008 in ruim zestig uur gesprekken die hij voerde met schrijver Alex Verburg (ondermeer bekend van de fraaie roman Het huis van mijn vader).

Uit die gesprekken tekende Verburg een bijzonder en meeslepend portret van een van de meest kleurrijke geestelijken die Nederland heeft gekend. Van 1944 tot 1947 werkte van Kilsdonk als aalmoezenier in Vught onder gedetineerde NSB-ers (“Schuldige mensen bekeer je niet door ze te beschuldigen, maar door ze te eerbiedigen”). Vervolgens vertrok hij naar Amsterdam en werd er godsdienstleraar en studentenpastor.


Pedagogische eros

Van Kilsdonk’s opvattingen over het leraarschap zijn duidelijk: “Een leraar is een tovenaar en is hij dat niet, dan is hij weinig. Men sprak vroeger wel van een pedagogische eros, en dat is iets..., dat is een gevoel. Ik heb later, als godsdienstleraar, ook een beetje van die pedagogische eros gehad. Dan gebeurde er wat met die jongens, ineens voelden ze dat ‘iets’ ze boven de pet ging, maar ondertussen kwam het wel aan hun pet toe.”

Tot zijn leerlingen behoorden onder andere Huub Oosterhuis, Kees Fens en Antoine Bodar. Bodar krijgt er van langs vanwege zijn gevaarlijke loslippigheid: “je hebt aanleg voor opschepperij en vroomheid.”

Al op jonge leeftijd zijn de tegendraadse opvattingen van Van Kilsdonk een doorn in het oog van “Rome.” De pater relativeerde doodzonden als voorechtelijke seks, gaf homoparen zijn zegen, pleitte tegen het celibaat, nam het op voor jongensminnaars, aids-patiënten en voor de vrouw in het priesterambt. Ook over zelfbevrediging stonden z’n opvattingen lijnrecht tegenover de kerkelijke leer: “Je hield je seksualiteit in bedwang. Er was een norm. Mijn barmhartigheid bestond eruit dat zo’n leerling van vijftien, zestien jaar met zoiets bij je kwam, ik dan zei: ‘Ach jongen, je kunt dat als je wilt wel biechten, maar je moet het niet beschouwen als iets waardoor je nu verder van Onze-Lieve-Heer afstaat.’ Ik verzachtte het dus. Niet om het als belachelijk af te doen, maar ik heb nooit iemand met een schuldgevoel willen belasten.”


‘Mijn ogen gescherpt’

In zijn vierde jaar als godsdienstleraar pleegde een oud-leerling van Van Kilsdonk zelfmoord: “die jongen liet een groot dagboek na. Daarin beschuldigde hij eigenlijk alle leraren, ook mij, met naam en toenaam, dat wij geen aandacht hadden gehad voor zijn homoseksualiteit. Terwijl hij daar, volgens hem, wel tekenen en aanleiding voor had gegeven. Zijn ouders kwamen het mij vertellen. Dat heeft mij erg aangegrepen, zo aangegrepen dat mijn ogen er gescherpt door zijn geworden.”

Vlak na de dood van de jongen werd Van Kilsdonk benoemd tot studentenpastor. Hij ging in het Amsterdamse dansavonden voor homoseksuele studenten organiseren en richtte de spraakmakende Studentenekklesia op. Ook binnen de ekklesia streed van Kilsdonk voor het slechten van taboes, zoals die rond homoseksualiteit. Homoseks was “een vondst van de Schepper” aldus de pater.


Doucé en Brongersma

Van Kilsdonk verzorgde de uitvaarten van veel kleurrijke figuren, onder wie de Vlaamse pastor Joseph Doucé, de Nederlandse jurist en oud-senator Edward Brongersma, maar ook die van bijvoorbeeld sportjournalist Hans van Wissen en schrijver Frans Kellendonk...

Van Kilsdonk was bevriend geraakt met pastor Doucé die in Parijs het Centre du Christ Libérateur oprichtte, een centrum voor pastorale zorg aan seksuele minderheden. Doucé moest die zorg met de dood bekopen. In 1990 werd hij op brute wijze vermoord: “het kan iemand duur komen te staan als hij omgaat met tollenaars en zondaars alsof dat de gewoonste zaak van de wereld is.”

Ook met Edward Brongersma raakte Van Kilsdonk bevriend. Brongersma is vooral bekend door zijn boeken over jongensliefde. De oud-politicus verhaalde van “heel normale, verstandige vriendschappen” en “ontmoetingen met jongens, nooit kinderen maar jongens van een jaar of vijftien.” Door deze verhalen was er bij Van Kilsdonk “een enorme gretigheid ontstaan om te leren in de school van de menselijke ervaring en van het hart.” Hoe dan ook, Brongersma koos, opgejaagd door een snel veranderend, guur maatschappelijk klimaat, voor euthanasie en Van Kilsdonk deed de uitvaart.


Innerlijke roeping

De door Van Kilsdonk opgerichte Studentenekklesia komen uiteindelijk onder de hoede van de theoloog en dichter Huub Oosterhuis. Van Kilsdonk ziet tot zijn verdriet hoe het studentenpastoraat verandert in een politiek-cultureel samenzijn: “wat in hun eigen ziel aan lief en leed is, wordt daar niet neergelegd.” Daarvoor was de tegendraadse Van Kilsdonk al lang uitgegroeid tot een legendarisch figuur in de Amsterdamse studentenwereld. Wie, zoals ik, in de jaren zeventig en tachtig in Amsterdam studeerde kon niet om de pater heen. Op heel veel plekken was hij zichtbaar aanwezig: “Ik heb letterlijk duizenden mannen en vrouwen, jongens en meisjes ontvangen die hoe dan ook niet voldoende geluk hebben gevonden en soms wel erger. Als pastor heb ik alles meegemaakt wat er mee te maken is. [...] Elementaire mensenliefde, eerbied, daar draait het om in het pastoraat. Als je dat niet opbrengt, ben je ongeschikt voor elke dienst. [...] In het pastorale gesprek ‘adem ik in wat mij wordt verteld, en adem ik dat ook weer uit. Zo help ik wonden dichten. Dat is mijn innerlijke roeping.’”

Alex Verburg, Pater Van Kilsdonk, Raadsman in delicate zaken: Memoires, Amsterdam: Atlas Contact, 2013, 224 blz., ISBN 9789045022031


  Foto: Jan van Kilsdonk in 1965 (foto Eric Koch / Anefo)



 









Rubrieken:








In het nieuwste nummer, Gay News 314, 2017






RoB Amsterdam
Leather, Rubber, Twisted Gear











Meer uit Films & boeken
Meer uit nummer 261
Meer van Martin Maassen







Eagle


Famous Cruise Bar

meer info |visit















bottom image




Entire © & ® 1995/2017 Gay International Press & Stichting G Media, Amsterdam. All rights reserved.
Gay News ® is een geregistreerde merknaam. artikelen Gay News; duplicatie niet toegestaan. Opname uitsluitend na schriftelijke toestemming van uitgever, met verplichte bronvermelding gaynews.nl. Door derden overgenomen artikelen worden in rekening gebracht, en zo nodig geincasseerd. Gay News ISSN: 2214-7640, ISBN 8717953072009. Gay News op Wikipedia.
Volg Gay News:
Twitter Issuu
RSS RSS Editors
zelfstandige Escortboys

CMI
Neem contact op
Abonneren
Adverteren






© 1995/2017 Gay News ®, GIP/ St. G Media