Back to Top
Vrijdag 22 Nov
86376 users - nu online: 1560 people
86376 users - nu online: 1560 people login
VAN ONZE EDITORS
Share:





Algemeen

Nederland en in het bijzonder Amsterdam hebben een liberale en tolerante reputatie. De stad werd gezien als een seks- en homohoofdstad waar bijna alles mogelijk was. De wetten waren liberaal: geen antihomo wetten, het eerste land met het homo-huwelijk, sekswerk legaal. Nederlanders halen de hoogste scores in enquêtes over seksuele waarden: ze zeggen tolerant te zijn. Nederland is een betere plek om te leven als het om seksuele variatie gaat dan de Verenigde Staten, Marokko of Zimbabwe.

door Gert Hekma - 02 juli 2012

lengte: 12 min. Printervriendelijke Pagina  
Seksueel burgerschap in Nederland: een lastige klus


This article is also available in English
lengte: 12 minuten


Toch kennen seksuele rechten in Nederland hun beperkingen. Er is iets mis met seksueel burgerschap. Dat begrip geeft aan dat we niet alleen politieke, economische, religieuze of geseksueerde maar ook seksuele burgers zijn en dat dit een essentieel onderdeel is van ons publieke leven.

Veel Nederlanders denken dat er niet veel aan emancipatie gedaan hoeft te worden omdat we aan de top van seksuele vrijheden zitten. Ze leunen achterover. Dat was de houding in 2001 toen het homo-huwelijk werd ingevoerd. Toen zeiden veel mensen dat de homo-emancipatie was voltooid behalve in orthodoxe hoekjes, maar verder waren we er klaar mee.

Hoge druk wordt uitgeoefend op religieuze minderheden om holebi’s en transen te accepteren, zoals op de organisatie Different die homo’s zou genezen of op moslims.

Maar juridische emancipatie van homoseksualiteit betekende geen sociale emancipatie. Nederlanders omarmen in enquêtes acceptatie van homoseksualiteit, maar vooroordelen en discriminatoire praktijken zijn niet verdwenen.

Het wordt het afgelopen decennium juist duidelijk hoeveel er voor homo’s nog te verlangen valt als het om (homo)seksuele emancipatie gaat.




Pro of anti?

De volgende problemen vallen te signaleren. Het kleur bekennen van jonge homo’s duurt drie tot vier jaar. Dertig procent van hen zou liever geen homo zijn. Velen tonen heteronormatief gedrag, wat wil zeggen dat ze liever niet vrouwelijk of seksueel overkomen of te opzichtig homo zijn. Van de jongens heeft negen procent en van de meisjes zestien procent een zelfmoordpoging gedaan. In deze opgelegde heteronormatieve cultuur kan het nauwelijks verbazen dat volwassen homo’s en lesbo’s meer psychologische problemen hebben dan hetero’s.

Het niveau van antihomo en antilesbo geweld blijft hoog. Regelmatig berichten de media over mensen die uit het huis verjaagd zijn vanwege hun homoseksualiteit. Scholen zijn onveilige plaatsen voor jonge homo’s, waar ze te maken krijgen met gescheld en geweld waar de verantwoordelijken vaak niks aan doen.

Een leeftijdsgrens van zestien jaar maakt het jonge homo’s en hetero’s onmogelijk seksueel te experimenteren maar ze doen het toch. Een derde van de homo’s en lesbo’s is niet uit de kast op de werkplek. Sportvelden zijn onveilige plaatsen.


Daarnaast zijn er al diegenen die zich onzichtbaar houden omdat ze weten dat veel mensen niet van uitgesproken homoseksualiteit houden.

De mooie percentages van Nederlanders die zeggen homoseksualiteit te accepteren lopen op tot vijfennegentig procent. Maar ze worden tegengesproken door andere cijfers, bijvoorbeeld dat bijna de helft zegt liever geen kussende mannen op straat te willen zien terwijl slechts tien procent bezwaar heeft tegen een kussend heterostel.

In onderzoek naar antihomo geweld werd duidelijk dat autoriteiten (stadhuis, scholen, jongerenwerk, Ajax-bestuur) die soms luid beweren dat ze alles doen om ertegen te strijden, soms ook een klap van de antihomo molen hadden meegekregen. En zelden hun verantwoordelijkheid namen voor een homovriendelijk klimaat.

Homo- en lesbo- en ook gender-emancipatie vereist grote investeringen, maar de overheid verschaft alleen snippers, aardig maar een druppel op een gloeiende plaat en veel te weinig om heteronormativiteit tegen te gaan.


Demonisering

Homoseksuele thema’s zijn bovendien een positieve uitzondering als het gaat om seksuele burgerschapsrechten. Homozaken krijgen de steun van alle politieke partijen en hebben een hoge retorische waarde, maar dat geldt veel minder voor andere rechten. Kinderporno en pedofilie worden gedemoniseerd. Het aantal wetten en regels om pedoseks te bestrijden is snel toegenomen: het aantal strafbare feiten groeide, de straffen werden zwaarder en controles namen toe. Het doet er niet toe of het bij pedoseks om vrijwillige of gedwongen relaties gaat. Bestialiteit is in 2010 weer een misdrijf geworden nadat het sinds 1811 niet strafbaar was en nog wel met een Noord-Koreaanse meerderheid van honderd procent van de stemmen in de Tweede Kamer. Midas Dekkers maakte de cynische opmerking dat een dier liefhebben nu een misdaad is maar massamoord voor de vleesindustrie economische noodzaak.

Een belangrijk thema werden bedreigingen voor de seksualiteit van meisjes zoals “lover boys,” “breezer sluts” of “grooming.” Plasterk, voorheen PvdA-minister van onderwijs en emancipatie, veroordeelde zulke gevaren als “seksualisering.” In plaats van seksuele lessen voor alle kinderen verplicht te stellen om hun weerbaarheid en kennis te verbeteren weigerde hij dat – maar financierde wel religieus onderwijs voor openbare scholen. Het onderwijs zou zich tot zijn kerntaak moeten beperken – taal en wiskunde – in plaats van lessen over seks, maar gek genoeg hoorde godsdienst er wel weer bij. Niemand klaagde erover dat in Nederland te veel aandacht voor religie is en te weinig voor seks – zeker als het om scholen gaat waar veel seksueel kwetsbare kinderen zitten.

De demonisering van sekswerk is een ander onderwerp. In 2000 was Nederland het eerste land dat prostitutie legaliseerde, maar sindsdien is de toon van het debat totaal veranderd. In Amsterdam maken het stadsbestuur en vooral wethouder Asscher zich erg druk over vrouwenmisbruik en -handel op de Walletjes. Maar in plaats van de daders aan te pakken sluiten ze ramen en bordelen en doen ze hun best seks uit de openbare ruimte te verwijderen. Ze toonden helemaal geen zorg om de reputatie van Amsterdam als een vrije en tolerante stad of hoe deze politiek negatieve gevolgen zal hebben voor homo-emancipatie.

Ook was er geen enkele belangstelling voor de economische en sociale problemen waarmee de vrouwen worstelen of het toeristisch belang. Ook zagen ze “sex in the city” niet als een essentiële bijdrage aan Amsterdam als “seksuele emancipatiemachine,” naar het voorbeeld van Groen Links dat de stad wil optuigen tot een “etnische emancipatiemachine.” Terwijl er veel meer reden is om zich in deze wereld zorgen te maken over seksuele dan etnische vragen want die worden elders ruimschoots aan de orde gesteld, anders dan die van seksuele burgerrechten.




Perversie en pathologie

Hoe seksuele kwesties worden benoemd is een andere vraag. Zagen we het vroeger als een thema van biologie en privé-sfeer, nu gaat het om “seksuele gezondheid.” Lange tijd dachten we erover als natuurlijk en intiem – en wetenschappers als Dick Swaab zouden het graag zo houden – maar het is ook een thema van plezier, rechten en burgerschap. Het hoort meer serieuze aandacht van politiek, wetenschap en media te krijgen en dient niet alleen aan emoties en morele oordelen overgelaten te worden.

De politiek brengt me terug naar de vraag waarom seksualiteit een lastig vraagstuk blijft en zo’n slechte reputatie heeft. Waarom seksuele taboes en stiltes algemeen blijven. In de eerste plaats is er de voortgaande Joods-Christelijke traditie – nu met een Islamitische variatie die daar erg op lijkt – die seksualiteit altijd als iets smerigs heeft gezien, hoogstens goed voor voortplanting in een monogaam huwelijk.


Afkeer is nog steeds een sterk gevoel als het om seks gaat, zoals kussende mannen, anale seks, pedofilie, bestialiteit, prostitutie of publieke seks. En gek genoeg vinden mensen die tegen dat laatste zijn juist seks van dieren zoals in een dierentuin of in natuurdocumentaires geweldig leuk – ondanks het geweld waar het meestal mee gepaard gaat.

In de tweede plaats heeft de wetenschap verder bijgedragen aan de afkeer van seks sinds het eind van de negentiende eeuw. Alle niet-heteroseksuele handelingen zag ze als perversie en pathologie. Psychiaters mogen in 1973 erkend hebben dat homoseksualiteit geen ziekte is, maar ze hielden aan dit negatieve keurmerk vast voor alle andere seksuele variaties.

Trans, BDSM, fetisjisme, potlood-venten horen volgens de medische wetenschap allemaal tot de psychiatrische stoornissen. Andere wetenschappen hielden hun mond en lieten het terrein aan de waanzin van de dokters. Masturbatie, de meest onschuldige seksuele handeling, werd door artsen gedemoniseerd als het ergste wat kinderen konden doen tussen 1750 en 1950. Deze morele paniek is nu verplaatst van zelfbevrediging naar kinderseksualiteit meer algemeen zoals in het debat over seksualisering. Vooruitgang is soms minimaal of discutabel.

Ten derde is er een strafrechtelijke traditie die seksonvriendelijke ideeën voortzet. De strafbaarstelling in de periode 1911-1971 van homoseksuele relaties tussen minder- en meerderjarigen van hetzelfde geslacht – en volwassen betekende eenentwintig jaar en ouder - is een recente geschiedenis. De wet was gebaseerd op het idee dat homoseksuelen jongeren moesten verleiden om hun rijen aan te vullen. Zelf kregen ze immers geen kinderen. Homorelaties mogen nu legaal zijn boven de zestien jaar, maar andere handelingen zoals “openbare schennis der zeden” (seks in het openbaar) blijven verboden. Een seksuele leeftijdsgrens van zestien jaar levert jonge homo’s, die hun voorkeur vaak vele jaren eerder ontdekken, over aan heteroseksuele gezinnen en scholen waar positieve homobeelden zeldzaam zijn en verbiedt hen toegang tot homoplekken.


Privé versus openbaar

Ten vierde bestaat er een ideologie die seksueel plezier belemmert ondanks de vooruitgang die met de seksuele revolutie is geboekt. Zes aspecten van die benadering zijn de volgende.
Allereerst het geloof in een “seksuele natuur” (het Swaab-argument: wij zijn onze hersenen) waardoor we de dwingende noodzaak van een open seksuele cultuur uit het oog verliezen: we hechten niet aan cultivering van erotisch plezier. Het probleem voor jonge mensen is niet hun zogenaamde seksuele drift, maar hoe seks te vinden en te genieten – ze hebben culturele kennis nodig.

Ten tweede is er een essentieel verschil gemaakt tussen mannen en vrouwen en hun seksualiteit, hetgeen heteroseksuele relaties bemoeilijkt, homoseksuele marginaliseert en vrouwelijke seksualiteit onderwaardeert. In de derde plaats zien we monogame liefde als de voorwaarde voor seks die niet als zelfstandig plezier wordt gezien. Liefde en seks zijn verschillende emoties die soms verband houden, maar die relatie is niet dwingend en vaak kunnen ze beter apart beleefd worden.

Ten vierde geldt seks als een privé-zaak met weinig openbare consequenties, maar ze is terdege een publieke affaire in de zin van openbare seks, versieren, onderwijs, media-aandacht, serieuze politieke en academische discussies die allemaal thuis horen in het domein van burgerschap.

Het vijfde punt is het geloof in seksuele identiteiten maar het is niet een “zelf” dat centraal staat bij erotiek, maar het relationele aspect. Afgezien van masturbatie is seks een arrangement met anderen en dus niet een individuele maar een sociale ervaring – zelfs in de ontwikkeling van identiteit. Tenslotte zouden seksuele relaties “gelijk” moeten zijn, wat dat ook mag betekenen.

In het verleden waren de meeste affaires juist ongelijk, zeker heteroseksuele met een dominante, actieve man en een ondergeschikte, passieve vrouw. Dit gold ook voor butch en femme, nicht en tule, sekswerker en klant en pedorelaties, terwijl veel jongeren “op een oude fiets leerden rijden.” Lust kon alleen ontvlammen tussen tegenpolen.



Nu horen we gelijk te zijn in bed en verzetten we ons steeds sterker tegen ongelijke verhoudingen: pedofilie, bestialiteit, prostitutie, traditionele heterocontacten of BDSM. Er is geen reden om ongelijke relaties hoger te waarderen dan gelijke of omgekeerd. In feite zijn de meeste verhoudingen verzadigd met machtselementen zoals geld, schoonheid, status, gender, kracht en macht en dus ongelijk. Het verlangen naar gelijkheid is onrealistisch. Deze ideologie vormt een ander obstakel voor de uiting van seksuele rechten.


Stokkende vooruitgang

Het ontbreken van serieuze politieke en academische discussies komt door genoemde ideeën van seksualiteit als “natuurlijk” en “privé.” Politici mogen eeuwig discussiëren over homo-huwelijk, “weigerambtenaren,” sekslessen, pedofilie, bestialiteit of seksualisering, het is zelden gebaseerd op een goed begrip van seksueel burgerschap. Het is meer dan een natuurlijk of privé thema, maar centraal voor ons cultureel functioneren en dus het hart van de politiek. Ze moeten er eens wat systematischer over leren denken.


De seksuele revolutie heeft ons gedrag en ons denken sterk veranderd en veel betekend voor vrouwen en homo’s, maar er valt nog veel te verlangen.

In de nieuwe eeuw zien we stilstand of zelfs duidelijke regressie: kinderen krijgen traditionele waarden van seksualiteit en gender ingeprent, prostitutie is gelegaliseerd maar behoudt haar slechte reputatie, biologische opvattingen verhinderen seksuele cultivering en erotiek is van de straat verwijderd zoals op de Walletjes. Cruising plekken blijven controversieel.

Nederlanders zijn verre van liberaal en tolerant maar denken zelf het omgekeerde, een garantie voor misverstanden en foute politiek. De richting van seksuele ontwikkelingen is niet duidelijk maar de vooruitgang lijkt gestokt en gekeerd te zijn. Oude seksuele normen die allang hadden moeten zijn afgeschaft blijven springlevend, beïnvloeden seksueel burgerschap negatief en staan erotisch plezier in de weg.


Utopisch of realistisch?

Laat me enkele voorbeelden geven wat allemaal gedaan zou kunnen worden.

- Een breed seksueel onderwijs dat sterker de nadruk legt op seksueel burgerschap en plezier dan op biologie en gezondheid. Informatie die vrijwilligers van het COC nu verschaffen is belangrijk maar zou vervangen kunnen worden door sekslessen vanuit verschillende disciplines – niet alleen de “homolessen” van de minister maar een breder pakket. Het zal de stiltes, de vooroordelen en het geroddel tegengaan die nu vaak regel zijn. Seksualiteit is, zoals Verlichtingsschrijvers al zeiden, voedsel voor het denken en ideaal als lesmateriaal. En wanneer jongeren leren ja te zeggen tegen seks weten ze ook hoe ze nee moeten zeggen.

- Scholen dienen op te treden tegen traditionele gender en seksuele ideeën en praktijken van leerlingen: op het schoolplein, in de lessen en bij hun getwitter.

- Instellingen zouden seksueel burgerschap veel serieuzer moeten nemen: politiek, media, zorg, universiteiten, ziekenhuizen, bedrijven, politie, leger. Het gaat om een belangrijk element in hun functioneren, niet alleen omdat er homo’s en lesbo’s zouden werken maar omdat seksualiteit in alle sociale verhoudingen speelt.

- We kunnen het hoofdstuk zedenmisdrijven in de strafwet gevoeglijk afschaffen – er is ten slotte ook geen onderdeel “gezinsmisdrijven.”

- Heel eenvoudig en aardig is het om onszelf wat mooier en vrolijker te kleden: meer kleur, andere materialen. Amsterdam is aan de mannenkant nu vooral een monocultuur van blue jeans en saaie pakken. Homo’s, lesbo’s en andere seksuele varianten kunnen ook wat expressiever zijn over hun seksuele voorkeuren. Als hetero’s vragen naar intieme details van het homoleven, kunnen we hun duidelijke antwoorden geven maar ook tegenvragen stellen zoals wie de man en de vrouw in hun relatie is, of ze wel eens anale seks hebben en hoe het is om voor seks te betalen of betaald te worden.

- Omdat seks en liefde in de publieke ruimte gevonden worden, verdient de erotiek van straten en parken opwaardering. Hoerenbuurten en publiek homoleven zouden niet verwijderd maar gestimuleerd moeten worden. De openbare ruimte zou een plaats kunnen zijn om ontmoetingen te stimuleren en niet het geweld en gescheld dat nu vaak de overhand krijgt. Erotiek van de straat verwijderen betekent impliciete hetero- en seksnormen bevorderen. Het bevorderen van publieke erotiek betekent een versterking van burgerschap: mensen betrokken doen raken bij openbaar leven.

- Omdat seksualiteit plezier, gezelligheid en gezondheid bevordert, verdient het een ruimere plaats in de ruimtelijke ordening. Zoals autoriteiten nu sport faciliteren met velden, zalen, lessen en clubs, kunnen ze dat ook doen voor seksualiteit en om dezelfde redenen: gezondheid, sociale cohesie, opvoeding. Er bestaat geen goede seksuele infrastructuur voor een land en een stad die hun liberalisme en tolerantie prijzen. Jongeren leren van seks in de praktijk wanneer er (semi)publieke ruimtes voor zijn: seksclubs zoals de Church, cruising plekken niet alleen voor homo’s maar voor alle seksuele smaken en bedenk zelf andere mogelijkheden.

- Amsterdam kan een seksuele emancipatiemachine worden voor alle genders en seksuele voorkeuren van diverse etniciteiten en voor gasten - de vele toeristen die het avontuur zoeken. De stad kan weer een seks- en homohoofdstad worden en gepassioneerde gastvrijheid tonen voor alle mensen die wegvluchten van de plekken waar antiseksualiteit erin wordt gepompt en voor hen die houden van de erotische mogelijkheden die een gastvrije stad vreemdelingen biedt.

Het mag utopisch en onrealistisch lijken; we hebben dromen nodig om vooruit te komen.

















GERELATEERDMEER VAN GERT HEKMAMEEST GELEZEN VAN GERT HEKMA

Seksueel burgerschap in Nederland: een lastige klus

Gert Hekma, in Algemeen op 08 juli 2019
Reageren? Jouw reactie:

Je naam:
Email (wordt niet getoond):
min. 15 karakters, geen links of html svp




















bottom image




Entire © & ® 1995/2019 Gay International Press & Stichting G Media, Amsterdam. All rights reserved.
Gay News ® is een geregistreerde merknaam. © artikelen Gay News; duplicatie niet toegestaan. Opname uitsluitend na schriftelijke toestemming van uitgever, met verplichte bronvermelding gaynews.nl. Door derden overgenomen artikelen worden in rekening gebracht, en zo nodig geincasseerd. Gay News ISSN: 2214-7640, ISBN 8717953072009. Gay News op Wikipedia.
Volg Gay News:
Twitter Issuu
RSS RSS Editors
zelfstandige Escortboys

CMI
Neem contact op
Abonneren
Adverteren






© 1995/2019 Gay News ®, GIP/ St. G Media