Back to Top
Zaterdag 07 Dec
86386 users - nu online: 1286 people
86386 users - nu online: 1286 people login
VAN ONZE EDITORS
Share:







lengte: 4 min. Printervriendelijke Pagina  
IJskoude erotiek


door Cornelis Hogenbirk in Historie & Politiek , 24 april 2002

This article is also available in English
lengte: 4 minuten


Hoe kouder het land, des te naakter ze lopen. Althans, dat lijkt te gelden voor de Russen. Geselingen met bosjes berkentakken in de sneeuw, of de communistische 1 mei-parade op het Rode Plein bewijzen het: nooit heeft een Rus een sjaal om. Wie van ontklede matrozen houdt, moet een zomervakantie in Sint-Petersburg doorbrengen – de mariniers duiken zó voor je neus de Njeva in. Ga maar kijken in Groningen.



De voormalige hoofdstad van het Russische Rijk is in ontwikkeling. De kunsten hebben altijd gebloeid in de stad die door Peter de Grote vanaf 1703 werd aangelegd naar het model van Amsterdam. In de tweede helft van de achtiende eeuw liet Catharina de Grote er de "Grote Hermitage" bouwen, een Winterpaleis gevuld met een indrukwekkende collectie kunstwerken die ze overal in Europa aankocht. Zo kon de metropool geleidelijkaan kennis nemen van de antieke beeldhouwkunst, en het gebruik van licht en donker in de schilderkunst uit renaissance en barok.

Nu de politieke dooi is ingezet kunnen de stedelingen zich laten inspireren door de vrijmoedige onderwerpkeuze in de westerse kunsten die door de Sovjets aan banden werden gelegd (voorzover die werken niet door Stalin verkocht zijn).
In de kunstwereld van Sint-Petersburg blijkt zich een artistiek klimaat te ontwikkelen dat met overgave teruggrijpt op de klassieke traditie, maar qua thematiek de aansluiting zoekt bij de Noord-Atlantische cultuur die in de vorige eeuw nog als verderfelijk gold. Neo-academici noemen ze zichzelf: een geuzennaam om hun classicistiche stijl te rechtvaardigen, vergelijkbaar met renaissancekunstenaars in de zestiende eeuw die zich ervan bewust waren dat aan de duistere middeleeuwen een einde was gekomen.

Verboden vruchten

In de Gasunie in Groningen zijn werken te zien van vier vertegenwoordigers van de Nieuwe Academie voor Schone Kunsten in Sint-Petersburg, die in de jaren van de perestrojka werd opgericht door Timoer Novikov; in 1997 was er werk van deze onafhankelijke school te zien in het Stedelijk in Amsterdam. Hoewel zij zich zeggen af te zetten tegen de Westerse consumentencultuur is het opvallendste aspect van hun werk dat er achter de traditie van de "Grote Kunstgeschiedenis" waarnaar zij verwijzen, een ironische wellust zichtbaar is. In de wijze waarop ze de vroegere verboden afbeeldingen presenteren, genieten de kunstenaars van de hedonistische vruchten van de vrijheid. De tentoonstelling heet Schoonheid en Erotiek – en die erotiek is onmiskenbaar homo-erotisch.

De idealisering van het lichaam speelt een centrale rol op de grote doeken van Georgi Gurianov (geboren in 1961 in de stad die toen nog Leningrad heette). Hij is in Nederland bekend van het affiche dat hij voor de Gay Games maakte, met de groep roeiers in onderbroek die hun spanen rechtop houden in de sloep. Dezelfde stalen uitdrukking heeft Gurianov nu geschilderd op de gezichten van andere hedendaagse iconen uit de Russische cultuur: mariniers, sportlieden, piloten. Ze lijken allemaal te genieten van hun rol in de nieuwe exhibitionistische maatschappij. Gelijk aan de modellen van het Franse kunstenaarsduo Pierre & Gilles laten zij zich bekijken in hun uniform, sportbroek of zwemslip. In eerder werk van Gurianov was reeds de invloed te bespeuren van Leni Riefenstahl's aantrekkelijk foute sportfilm Olympia (1938). Het is verfrissend dat hij zich hiervoor niet geneert. Door in koele tinten met dun aangebracht acryl te schilderen voorkomt hij echter dat zijn doeken er alleen maar hangen om zich aan te verlekkeren. Ze vormen eerder de geheime werkelijkheid achter het sociaal-realisme, dat onder de Sovjets in gigantische proporties de verplichte heroïsering van boeren, arbeiders en militairen verbeeldde. Russen kijken dus wel degelijk naar andere verlengstukken van het lichaam dan hamers en sikkels.

Bij het paar Oleg Maslov en Viktor Kuznetsov (geboren in 1965 en 1960) slaat de ironie door naar de kitsch. Voor hun is de klassieke vormentaal letterlijk antiek: ze gebruiken interieurs uit Pompeii, archeologische artefakten en signeren met de latijnse vertaling van hun namen Oleaginus en Faberferrarius. Ook zij komen, nu dat mag, onomwonden uit voor hun seksuele voorkeur. Als een Romeinse Gilbert & George beelden ze altijd zichzelf af, naakt in de aanbidding van nimfen, of liever nog stoeiend met elkaar. Uit de periode dat ze de schroom nog niet van zich hadden afgeworpen, hangen enkele schilderijen in de hal van het prachtige Gasuniegebouw die veel meer mysterie oproepen (Triton and Galate, met een vechtend echtpaar, en Dream met een peinzende jongeman, beide uit 1994).

Griekse helden

De 31-jarige Yegor Ostrov beeldt het lichaam af in de stijl van de klassieke Griekse beeldhouwers maar hij legt de omgekeerde weg af als de andere neo-academisten. Nadat hij halverwege de jaren negentig zijn vriend Stanislav Makarov, de dichter en kunstenaar, in allerlei poses had gefotografeerd als de stervende Achilles, keerde hij vorig jaar terug naar de antieke standbeelden zelf. In zijn serie Louvre Sculptures bewerkte hij de gefotografeerde afbeeldingen met dezelfde soort handgeschilderde rasters als op zijn Achillis-serie. Het resultaat van deze aandachtsverschuiving is evenwel dat hij van het levende vlees naar een optische truuk is gegaan, die erg klinisch overkomt. Verering van de ideale schoonheid leidde tenslotte ook onder de achttiende-eeuwse classicisten al tot een doodse esthetiek.

De enige vrouw in het gezelschap, Olga Tobreluts (Leningrad, 1970), durft de academische traditie het meest los te laten. Zowel door haar techniek (digitale offsetprints van foto’s, geglazuurde porceleinkoppen op ware grootte) als door haar humor kan ze een brug slaan tussen het Petersburgse ideaalbeeld en de westerse kunsthandel. Haar blow-ups van de bovenlichamen van klassieke sculpturen, ingekleurd met (over de spieren en tepels heen spannende) tricootjes van bekende designermerken als Lacoste en Moschino zijn net postmoderne modeaffiches. Tobreluts relativeert hiermee de ijselijke schoonheid waarvoor in Sint-Petersburg momenteel zoveel oog is.


Schoonheid en erotiek is te bezichtigen tot en met 6 april. Toegangsbewijzen zijn alleen te verkrijgen bij het Groninger Museum, Museumeiland 1: 5 (inclusief busvervoer naar het hoofdgebouw van de Gasunie). De bus vertrekt dagelijks om 11, 13 en 15 uur vanaf het Museum.

Catalogus Schoonheid en erotiek (met Nederlandse, Engelse en Russische tekst): Chris de Boer en Jan Hekman, Groningen: Gasunie, 2001), 144 pag., ISBN 9062163637, E 24,75.









The Cruise
Boek vóór 1 januari en bespaar Eur. 400

BEKIJK OOK

Stonewall vijftig jaar










GERELATEERDMEER VAN CORNELIS HOGENBIRKMEEST GELEZEN VAN CORNELIS HOGENBIRK

IJskoude erotiek

Cornelis Hogenbirk, in Historie & Politiek op 24 april 2019
Reageren? Jouw reactie:

Je naam:
Email (wordt niet getoond):
min. 15 karakters, geen links of html svp








TOP STORIES

MEEST GELEZEN (6 mnd)IN HISTORIE & POLITIEKIN NUMMER 126

In het nieuwste nummer, Gay News 340, december 2019





















bottom image




Entire © & ® 1995/2019 Gay International Press & Stichting G Media, Amsterdam. All rights reserved.
Gay News ® is een geregistreerde merknaam. © artikelen Gay News; duplicatie niet toegestaan. Opname uitsluitend na schriftelijke toestemming van uitgever, met verplichte bronvermelding gaynews.nl. Door derden overgenomen artikelen worden in rekening gebracht, en zo nodig geincasseerd. Gay News ISSN: 2214-7640, ISBN 8717953072009. Gay News op Wikipedia.
Volg Gay News:
Twitter Issuu
RSS RSS Editors
zelfstandige Escortboys

CMI
Neem contact op
Abonneren
Adverteren






© 1995/2019 Gay News ®, GIP/ St. G Media