Back to Top
Zaterdag 25 Nov
86026 users - nu online: 1133 people
86026 users - nu online: 1133 people login
VAN ONZE EDITORS
Printervriendelijke Pagina  
Terugkeer naar het DOK


door Hans Hafkamp in Uitgaan & Reports , 30 december 2009


Velen klagen lusteloos dat er de laatste jaren in het Amsterdamse nichtenuitgaansleven zo weinig te doen is. De creativiteit die zo’n onlosmakelijk bestanddeel van het ondernemerschap zou dienen uit te maken lijkt soms erg moeilijk te vinden in de stad die ooit terecht de benaming “Gay Capital of Europe” droeg. Gelukkig pogen enkele anderen energiek nieuwe mogelijkheden te creëren. Zoals clubnight producers Abiad & Malenka die het DOK willen laten herrijzen.

Het DOK, de legendarische disco waar ooit de gewichtige travo Divine het publiek opzweepte en waar enkele jaren later Hi-NRG-diva Sylvester triomfen vierde met “You Make Me Feel (Mighty Real).” Op zaterdag zal het DOK weer openstaan voor de heren van de herenliefde en alle anderen van de homo, poly, metro, hetero, lesbo en transgender love generation. De nichten en hun aanhang heroveren een lokaliteit die vanaf kort na de oorlog een aanvankelijk veilige en vervolgens geile haven voor hen is geweest. Vooral in de jaren zeventig en tachtig was het DOK een, zoals de schrijver Jaap van Manen ooit schreef, “in alle uithoeken van de internationale nichtenwereld bekende schuilkerk.”

Cultuur versus ontspanning

Het DOK, gevestigd in het fraaie zeventiende-eeuwse pand Odeon op Singel 460, werd in 1952 door het C.O.C. in gebruik genomen als sociëteitsruimte. De Odeon Kelder zag er toen volgens de berichten uit als een onvervalste Beierse bierstube. Dat was niet zo verwonderlijk aangezien de kelder tijdens de bezettingsjaren dienst had gedaan als bierkelder voor de Duitsers.

Dit “verkeerde” imago was de belangrijkste reden dat het C.O.C. de ruimte voor een redelijk bedrag kon pachten; niemand anders wilde zich erin vestigen. Het C.O.C. werd in de jaren vijftig al geplaagd door de tot ver in de jaren tachtig voortzeurende discussie over het belang van “Cultuur” versus “Ontspanning,” of, zoals het in januari 1953 heette in het verenigingstijdschrift Vriendschap, de strijd van “cultuurminnaars versus grammofoonplatenlawaai.”

In de Odeon Kelder voerde het gezelligheidselement, tot ongenoegen van veel leden, veruit de boventoon. Dit werd overigens mede veroorzaakt door het feit dat het de enige plaats in Amsterdam was waar de zedenpolitie het dansen van mannen met mannen oogluikend toestond. In de vroege jaren vijftig was overigens niet alleen de ontspanning die deze dancing bood een bron van onvrede.


Toen al werd er gefulmineerd tegen de onooglijke entree, die bij latere bezoekers van het DOK nog steeds, met nostalgie gekoesterde, gemengde gevoelens oproept. In januari 1955 publiceerde het clubblad De Schakel een ingezonden brief, waarin een lezer klaagde: “en dan ergert het mij altijd weer een beetje dat ik eerst moet aanbellen en de kleine deur geheimzinnig piepend opengaat als een padvindershol en alleen het wachtwoord ontbreekt.”

Oh, heerlijke continuïteit van het nichtenleven! Dertig jaar later was men namelijk nog niet uitgezeurd over deze deur. In 1985 gaf Jan Rot in zijn roman Verkeerde nachten een uiterst levendige beschrijving van de rite waaraan elke DOK-bezoeker onderworpen werd: “Vanachter het getraliede ruitje verscheen de kop van de forse portier: ‘Lid?’ Het riep toch telkens weer een beklemmend gevoel bij me op. Verdoemd tot een minderheid, samenscholend in duistere spelonken.

En om wat? Waren wij gauwdiefjes en verkrachtend schoelje? Zedenbedervend addergebroed en onkuise tollenaars om wie elk fatsoenlijk denkend mens met een wijde boog heen diende te lopen? En die men zeker niet in zijn eigen drankperceel kon tolereren? Lag de krisis aan ons? Stonden wij de wereldvrede en de terugkeer van de vooroorlogse gezelligheid in de weg? Hadden wij soms de bede voor de troonrede afgeschaft? ‘Ja! En hij heeft wel een lid maar geen kaart!’ heulde ik mee, zij het met mijn zwaarste stem.”

Iedereen dezelfde lusten

Hoewel de deurpolitiek van het DOK aanvankelijk misschien door politie-reglementering werd ingegeven, heeft die er ook voor gezorgd dat het DOK kon uitgroeien tot een gelegenheid waar beroemdheden als Christopher Isherwood, Rudolf Noerejev, Elton John, Grace Jones en David Bowie zich thuis voelden. Ik herinner me nog goed hoe Mathilde-niet-langer-Willink-maar-weer-Den-Doelder op de dansvloer de veertjes uit haar Fong Leng-creaties danste. Deze celebrity’s konden zich aan seks, drugs en rock ’n’ roll overgeven, zonder door nieuwsgierige blikken aangestaard te worden.

In het DOK werd iedereen gedreven door dezelfde lusten. Anders echter dan later bijvoorbeeld de iT, maakte het DOK hier geen mediaspektakel van, waardoor het geen reservaat werd waar provincialen een avondje beroemdheden kwamen aanstaren (waarna die beroemdheden natuurlijk gezwind een andere uitgaansstek zochten).

Deze andere benadering van publiciteit had veel met het tijdsgewricht te maken, maar waarschijnlijk ook met de persoonlijkheid van de uitbaters. Het DOK was namelijk tijdens de hoogtijdagen niet langer meer in handen van onze nationale homo-vakbond. De penningmeester van de Co.O.C.-afdeling Amsterdam, Lou Charité, had namelijk brood gezien in een particuliere exploitatie van de populaire bar. Hij moest hiervoor echter een aantal contractuele obstakels overwinnen.

Bovendien liep er een gerechtelijk onderzoek naar hem in verband met artikel 248-bis van het Wetboek van Strafrecht (dat seksuele relaties verbood met iemand van hetzelfde geslacht jonger dan achttien jaar), waardoor het verkrijgen van drank- en dansvergunningen erg moeilijk kon worden.



Charité zag echter kans deze problemen het hoofd te bieden. Zo werd op 19 juni 1955, de dag dat het C.O.C. haar nieuwe sociëteit De Schakel opende, door enkele aanhangers van Charité de oprichting van De Odeon Sociëteit (D.O.S.), later omgedoopt tot De Odeon Kring (D.O.K.), bekend gemaakt. Hierdoor kreeg Charité de beschikking over de benodigde vergunningen, terwijl de entree-gelden en de barinkomsten rechtstreeks in zijn portemonnee vloeiden.

Wie het DOK ooit heeft bezocht, weet dat Charité er goed op lette dat deze gelden ook daadwerkelijk bij hem terechtkwamen en niet in de zakken van zijn barpersoneel belandden. De uitbater zat namelijk dag in dag uit, jaar in jaar uit, aan de bar een controle-strook van de omzet te maken. De barkeepers moesten bestellingen door microfoontjes doorgeven aan de baas, die ze vervolgens op zijn kassa aansloeg. De dorstige bezoeker had op dat moment overigens al een groot deel van de zaak en de aanwezige bezoekers in ogenschouw kunnen nemen. De grote bar bevond zich namelijk in het achterste deel van de kelder.

Wie de hindernis van de portier had genomen (wat overigens tegen betaling van entree-geld niet moeilijk was), kwam, vooral op rustige avonden, in een stukje niemandsland, dat snel werd overgestoken om bij de dansvloer te komen, die via een aantal treden kon worden betreden.


Dit trapje was een uitstekende uitkijkpost om het gebeuren op de vloer op je te laten inwerken en daarbij ook jezelf enigszins in de kijker te plaatsen. De dansvloer werd aan de linkerkant geflankeerd door een aantal zitjes en het hokje van de discjockey.

Hierlangs kon je verder doorlopen naar achteren, waar het rustiger was en waar tot in de jaren tachtig de tafeltjes met smyrna-kleedjes stonden, waarop met zoveel nostalgie wordt teruggeblikt. Rechts bevond zich de ellipsvormige bar, waar Charité troonde, en waar je omheen kon lopen.

Naarmate de avond vorderde werd het steeds drukker in het achterste deel van de kelder. Hier bevonden zich namelijk de toiletten, die ook toen al niet alleen werden gebruikt voor het lozen van ingenomen bier. Als tegen 4.00 uur de Duitse schlagers werden opgezet was het zaak dat je lusten waren bevredigd of dat je iemand had ontmoet die daar alsnog zorg voor zou dragen.

Tot de morgenstond

Hoewel, het DOK bood voor de echte nachtuiltjes de mogelijkheid tot in de al iets minder kleine uurtjes door te gaan. Pal tegenover Charité’s kassa bevond zich een trap die naar een kleinere bar boven voerde. Ik heb nooit kunnen ontdekken of deze bar vanaf het begin onderdeel van het DOK heeft uitgemaakt, maar in de jaren zeventig was het een even befaamde laatste pleisterplaats als de Anco in de jaren tachtig. Hoe vaak ben ik niet ’s ochtends de statige trap afgedaald (want je verliet het DOK dan door een andere uitgang), om me in het eerste zonlicht naar huis te spoeden?

De tijden van het oude DOK zullen nooit weerkeren - die waren al voorbij toen het in 1989 de deuren sloot. De laatste jaren had het DOK een verjonging ondergaan, waarbij de smyrna-kleedjes en het berookte, bruine interieur waren vervangen door een trendy, veel lichtere inrichting. Ook toen was er echter nog een baken uit vervlogen tijden, namelijk de graficus Franz Deckwitz, die zijn dag altijd in het DOK besloot. Franz is ons echter al weer jaren geleden ontvallen.

In 1999, toen zich in het Amsterdamse uitgaansleven hevig de verwoesting van de RoXY en de sluiting van de iT deden voelen, probeerde de toen 24-jarige Tim Reighly op woensdagavond de herendanstempel in moderne glorie te doen herleven. Dit initiatief werd hogelijk op prijs gesteld, zoals bleek uit het feit dat op de (her)openingsavond de rij gretige bezoekers zich uitstrekte tot de Albert Heijn op het Koningsplein. Maar uiteindelijk bleek de woensdagavond niet de meest ideale keuze.



Wat dat betreft hebben Abiad & Malenka betere kansen op de zaterdagavond. Hopelijk kunnen zij het seizoen ’09-’10 in Amsterdam een stuk minder donker maken met dj’s als ZuBrowska, ManMachine, Luis Yanguas, Gino, KOSMOS, Rado en Doug Grey en bijvoorbeeld een aangekondigd optreden van The Fabulous Pepper Minsky and her Bravo Burlesque Boys & Girls en een lang en belangrijk nieuw hoofdstuk toevoegen aan de opwindende geschiedenis van Singel 460.

Hoewel zowel “You Think You’re A Man” Divine als “Do You Wanna Funk” Sylvester in 1988 dit aardse tranendal veel te jong verlieten, hoop ik dat voor ons oudjes de vintage disco waarmee zij in hun gloriedagen het publiek uit z’n dak lieten gaan af en toe niet wordt vergeten. En met in de Kerkstraat dat andere succesvolle nieuwe initiatief, Club Church, zou op zaterdagavond de Leidsestraat zelfs weer de drukke cruise-straat kunnen worden die hij vele decennia was. It’s Raining Men... [Remix].



 







Reacties:
Re: Re: Terugkeer naar het DOK


door Edwin op 23 december 2012
Weet iemand nog Alex (portier met die tatoes) verder heet? Zijn zus woonde in een steeg van de Nieuwendijk. Lijkt me leuk om hem weer eens te spreken...


Re: Re: Terugkeer naar het DOK


door Joost Joost op 16 augustus 2014
Nu ik na al die jaren terugdenk voel ik een enorme heimwee. Heel gezellig en bijzondere mensen. Wat ik me vooral ook herinner was dat bloedmooie joch "Oscar" (bleek later Karl Hammer te heten en is nu kunstfotograaf geloof ik). Hij was toen 16 of zo en te jong om binnen te mogen. Maar hij was een klantenmagneet dus Lou Charité kneep een oogje dicht. Verder heerlijke dansmuziek en de nodige drugs. Toen was geluk, heel gewoon haha


Re: Re: Terugkeer naar het DOK


door David op 04 februari 2015
Wat een leuk stukje is dit. Komen ook bij mij veel herinneringen terug. Die portier Alex en die andere kleerkast (Leen?). De barkeeper Wim en inderdaad die Oscar /Karl. Dat joch was bijna een eroemdheid man. Was hij niet ook bet vriendje van Lou? Leuketijd gehad. Bedankt voor dit artikel hoor.


Re: Re: Terugkeer naar het DOK


door Alberto op 16 februari 2015
Goed stuk! Geloof het of niet: ik kwam voor de muziek... Heb begin jaren 80 ook nog live gezien en gehoord: Sylvester, Odyssee, Sharon Redd en the Nylons, volgens mij op zondagen.


Re: Re: Terugkeer naar het DOK


door Bennie op 25 februari 2017
Net als de andere lezers voelde ook ik de nostalgie en heimwee naar die oude tijden toen ik dit artikel las. Dank daarvoor om het terug in herinnering te brengen. Voel me wel super oud nou hahaha. Veel mensen zijn nu dood en niet alleen van ouderdom maar ook door Aids en gewoon heavy leven. Ik denk terug aan Al Feisal de arabische prins die iedereen vol coke and wodka jus goot en aan barkeeper Wim, Lou Charite, die Oscar (die niet alleen golden boy was in het DOK maar ook de Viking en later CCK / Roxy), aan barkeeper Pim (Oostveen?), portier Leen. De gigantische hoeveelheid sex drugs en rock en roll. Je zou er een film over kunnsn maken!



Terugkeer naar het DOK

Reageer:

Comments voor guests staat uit, je kunt evt. inloggen (rechts bovenin), dan kun je wel comments plaatsen







Rubrieken:


















Meer uit Uitgaan & Reports
Meer uit nummer 219
Meer van Hans Hafkamp





Dirty Dicks


Well-know great leather & cruise bar

meer info |visit


Sauna NieuweZijds


Gay Sauna Amsterdam

meer info |visit















bottom image




Entire © & ® 1995/2017 Gay International Press & Stichting G Media, Amsterdam. All rights reserved.
Gay News ® is een geregistreerde merknaam. artikelen Gay News; duplicatie niet toegestaan. Opname uitsluitend na schriftelijke toestemming van uitgever, met verplichte bronvermelding gaynews.nl. Door derden overgenomen artikelen worden in rekening gebracht, en zo nodig geincasseerd. Gay News ISSN: 2214-7640, ISBN 8717953072009. Gay News op Wikipedia.
Volg Gay News:
Twitter Issuu
RSS RSS Editors
zelfstandige Escortboys

CMI
Neem contact op
Abonneren
Adverteren






© 1995/2017 Gay News ®, GIP/ St. G Media