Back to Top
Zaterdag 06 juni
86442 users - nu online: 1011 people
86442 users - nu online: 1011 people login
VAN ONZE EDITORS
Share:







lengte: 5 min. Printervriendelijke Pagina  
Gerard Reve (1923-2006), auteur én strijdbaar pionier van de homo-emancipatie


door Hans Hafkamp in Films & boeken , 01 juni 2006

This article is also available in English
lengte: 5 minuten


Kort nadat de zon op zaterdag 8 april was onder gegaan, doofde het levenslicht van Gerard Reve voorgoed. De zelfbenoemde Volksschrijver overleed in het verpleeghuis St. Vincentius in het Belgische Zulte, waar hij al een paar jaar werd verpleegd omdat de ziekte van Alzheimer zijn ooit zo sprankelende geest in diepe duisternis had gehuld. Een week voor Reve’s dood publiceerde Ad Fransen in HP/De Tijd nog een verslag van een bezoek aan Reve waaruit bleek dat de man die ooit als geen ander met woorden en taal kon jongleren niet anders kon uitbrengen dan: “Schrum..., brum...”

Bewonderaars van Reve’s poëzie zullen bij lezing van Fransen’s artikel met weemoed Reve’s gedicht “Scheppend Kunstenaar” in herinnering hebben geroepen:

Naarmate ik ouder word,
wordt, wat ik schrijft, hoewel fraaier verwoord,
steeds enkelvoudiger van inhoud:
liefde (of geen liefde),
en ouder worden,
en dan de Dood.


Reve geeft hierin een mooie kenschets van zijn oeuvre. Hij was namelijk onbetwist de beste stilist van de moderne Nederlandse literatuur.

En de liefde speelde in zijn werk een even grote rol als de dood. Want hij mocht dan wel een ongehoord groot humoristisch talent hebben, hij was bepaald geen lachebekje.

De liefde waarover hij schreef was de herenliefde, maar interviewers die meenden dat dit het thema van zijn werk was, werden altijd op de vingers getikt met de opmerking dat homoseksualiteit slecht een motief is en dat het thema van zijn werk “de ontoereikendheid van de liefde” is en dat zijn boeken daarom een reikwijdte hebben die verder gaat dan homoliteratuur.

Hoe dit ook zij, niet te ontkennen valt dat Reve’s consequente gebruik van het motief homoseksualiteit en vooral het tijdstip waarop hij begon dit te exploreren, een belangrijke invloed heeft gehad op de maatschappelijke zichtbaarheid en emancipatie van homoseksuelen. In het begin van de jaren zestig, toen Reve had besloten dat hij niet langer, zoals hij in Op Weg Naar Het Einde (1963) schreef, “in een hoek of verborgen kelder [wil] leven,” was dit een opzienbarende bekentenis, die veel homo’s hem niet in dank afnamen, bang als ze waren dat zichtbaarheid, en dan vooral als die werd bereikt door de hoge toon die Reve hanteerde, tot maatschappelijke uitsluiting zou leiden.

Reve vertelde in 1968 in het obscure, gestencilde homoperiodiek Dorst-Introduktie dat zijn coming-out geen “heldhaftigheid” was geweest: “Ik ontdekte dat het absoluut geen zin had, om een dubbelleven te leiden of een verborgen leven of wat ook. Wat ook de konsekwentie van dat besluit zou zijn.” Hij had dit credo vijf jaar eerder in Op Weg Naar Het Einde al heel wat fraaier verwoord toen hij fulmineerde: “Zo iets geweldigs is het leven nu ook weer niet: ik bedoel dat ik, als ik in zedelijk opzicht niet waardig, met opgeheven hoofd kan leven, dan maak ik er een eind aan, want met minder neem ik geen genoegen, al neemt dat hele leger van fluweeldragende kirders er wel genoegen mee. Ik ben een schepsel Gods, en geen karikatuur.”

Vanaf zijn geruchtmakende debuutroman De Avonden (1947) was Reve een schrijver die wist hoe hij de media moest bespelen. Deze eigenschap ontwikkelde zich in de loop der tijd en had in het begin van de jaren zestig al een bepaalde mate van perfectie bereikt.

Zijn coming-out bleef dan ook niet tot het literaire wereldje beperkt, maar werd ook via radio en televisie uitgedragen. In december 1963 trad hij als eerste Nederlandse homo met open vizier voor de televisie op.

Een paar jaar geleden maakte Reve’s toekomstige biograaf Nop Maas een aantal reacties openbaar die Reve na dit televisie-optreden had ontvangen, en die niet alleen buitengewoon fraai aangeven in welke situatie homo’s toentertijd leefden, maar ook hoe hij hen een riem onder het hart kon steken.

Een advocaat uit Amersfoort schreef hem bijvoorbeeld, “dat hij in zijn woonplaats Op weg naar het einde niet durfde kopen, uit angst dat het zijn praktijk nadelig zou beïnvloeden.

Op een zaterdag sloop hij vier boekwinkels in Hilversum binnen - zonder succes, want het boek was overal uitverkocht.” Een ander bedankte de schrijver dat hij met zijn optreden had laten zien “dat wij homo’s toch heus allemaal geen verwijfde fatten zijn, maar ook kerels kunnen zijn, al zijn we dan anders.”



Deze laatste opmerking zal Reve met instemming hebben gelezen. Hij verzette zich namelijk tegen de opvatting dat homoseksualiteit eigenlijk “Gewoon hetzelfde” is. In het eerder aangehaalde interview met Dorst-Introduktie verklaarde hij namelijk: “Ik zie met bezorgdheid een ontwikkeling, waarbij men zichzelf wijsmaakt dat de integratie zich reeds voltrokken zou hebben. Dat er een algemene tolerantie zou zijn. Dat de homo geen bijzondere bescherming nodig zou hebben. En daarbij komt nog de merkwaardige uitlating, dat de homo iemand is als ieder ander.

Dat is nu juist niet waar. Hij is gelijkwaardig, maar het andere is nu juist dat hij zich tot iemand van hetzelfde geslacht aangetrokken voelt, [...].” Naast de afwijkende partnerkeuze, meende Reve verder dat homo’s zich ook in hun levensgeschiedenis onderscheiden: “Die is niet geneties bepaald, maar wél sociologies. Er is altijd de een of andere doem van 5, 10 of 15 jaar, die er als een schaduw overheen hangt. De ontplooiing komt laat, de erkenning komt laat, de zelfherkenning komt laat, alles komt laat.”


Met deze woorden beschreef Reve ook zijn eigen ontwikkeling, want hij liep al tegen de veertig toen hij zijn openbare coming-out beleefde. Maar door zijn zichtbare coming-out heeft hij er mede voor gezorgd dat voor generaties die na hem kwamen die coming-out geleidelijk aan gemakkelijker werd. Want Reve bleef de rest van zijn leven zichtbaar als homoseksueel, ook voor mensen die niet zijn boeken lazen.

In 1969 zette hij zelfs de discussie over gelijke rechten op scherp door, tijdens een op televisie uitgezonden huldiging in het kader van de toekenning van de P.C. Hooftprijs, met zijn toenmalige partner Teigetje (Willem Bruno van Albada) in een katholieke kerk naar het altaar te schrijden, als ware het een huwelijksvoltrekking. De gedachte dat homo’s zouden kunnen en willen trouwen was toen ongehoord.

Literaire roem, zeker postume literaire roem, is een onvoorspelbaar gegeven, maar hoe degenen die na ons komen ook over Reve’s oeuvre mogen oordelen, het is zeker dat hij altijd een belangrijke plaats in de geschiedenis van de Nederlandse homo-emancipatie zal dienen in te nemen.
2x per maand het laatste van onze redacteuren en nieuws updates in je inbox

Uitschrijven kan met 1 klik













GERELATEERDMEER VAN HANS HAFKAMPMEEST GELEZEN VAN HANS HAFKAMP

Gerard Reve (1923-2006), auteur én strijdbaar pionier van de homo-emancipatie

Hans Hafkamp, in Films & boeken op 04 juni 2020
Reageren? Jouw reactie:

Je naam:
Email (wordt niet getoond):
min. 15 karakters, geen links of html svp




















bottom image




Entire © & ® 1995/2020 Gay International Press & Stichting G Media, Amsterdam. All rights reserved.
Gay News ® is een geregistreerde merknaam. © artikelen Gay News; duplicatie niet toegestaan. Opname uitsluitend na schriftelijke toestemming van uitgever, met verplichte bronvermelding gaynews.nl. Door derden overgenomen artikelen worden in rekening gebracht, en zo nodig geincasseerd. Gay News ISSN: 2214-7640, ISBN 8717953072009. Gay News op Wikipedia.
Volg Gay News:
Twitter Issuu
RSS RSS Editors
zelfstandige Escortboys

CMI
Neem contact op
Abonneren
Adverteren






© 1995/2020 Gay News ®, GIP/ St. G Media